پایان نامه عقل و نقل به مثابۀ معیار سنجش گزاره‌ های عرفان نظری

word
149
729 KB
32738
1393
دکترا
قیمت: ۱۴,۹۰۰ تومان
دانلود فایل
  • خلاصه
  • فهرست و منابع
  • خلاصه پایان نامه عقل و نقل به مثابۀ معیار سنجش گزاره‌ های عرفان نظری

    رساله دکتری رشته تصوف و عرفان اسلامی

    چکیده

    عرفان نظری نه برپایه نظریه‌های خطاناپذیری، معیارناپذیری و توصیف‌ناپذیری بلکه بر پایه نظریه سنجش‌پذیری گزاره‌های عرفانی به میزان نیاز دارد تا صدق و خطای گزاره‌‌هایش به دست آید و در پی آن نتایجی چند حاصل شود. این میزان یک دستگاه شناختاری است که بر گزاره‌های عرفان نظری نظارت دارد و بر پایه اصول موجود در آن که به نوعی دلیل صدق هستند، به عنوان معیارهای متناسب با آن گزاره‌ها به سنجش می‌پردازد.

       میزان عرفان نظری بردو قسم است: یکی میزان دینی که بر گزاره‌های نقلی تکیه دارد و دیگری میزان عقلی که بر گزاره‌های عقلی مبتنی است و هر یک از این دو میزان دارای دو گونه معیارهای پایه و غیرپایه هستند. معیارهای پایه معیارهای ضروری، واقعی و یقینی هستند که به نحو مطلق صادق هستند و لذا خطاناپذیر، خلاف‌ناپذیر، انکارناپذیر و ابطال‌ناپذیرند. اما معیارهای غیرپایه معیارهای محدود، تدریجی الحصول و نظری هستند که به نحو مشروط صادق می‌باشند؛ هر چند در عین احتمال صدق، امکان خطا، انکار و ابطال در آنها وجود دارد.

       معیارهای پایه در میزان دینی احتجاجات نام دارند که ادله پیشااجتهادی، ادله مثبته، مدارک کافی، منشأ قطع بالمعنی الاخص و مدارک ثابت و معیارهای غیرپایه در این میزان تنجیزات نام دارند که ادله اجتهادی، ادله منجزه، مدارک مشروط، منشأ قطع بالمعنی الاعم و مدارک متغیر هستند. اما معیارهای پایه در میزان عقلی ضروریات نام دارند که اصول عام و همگانی، پیشاتجربی و پیشا استدلالی و ضروری الصدق هستند و معیارهای غیرپایه همان نظریات هستند که اصول غیرهمگانی، استدلالی اما پیشاتجربی و ممکن الصدق و الخطا هستند. 

      میزان دینی یک دستگاه نظارتی بر گزاره‌های عرفان نظری است که بر پایه ادله دینی به سنجش آن گزاره‌ها می‌پردازد و این سنجش نخست با احتجاجات صورت می‌گیرد که به صرف استخراج و عرضه مستقیم گزاره‌ها به آنها کافی است؛ اما اگر چنین معیاری به دست نیامد، به سراغ تنجیزات باید رفت که پس از استخراج منجّزات و استنباط اجتهادی دلیل متناسب سنجش صورت می‌گیرد. اما میزان عقلی یک دستگاه سنجشگر ناظر بر عرفان نظری است که بر اساس اصول عقلی به سنجش گزاره‌های عرفانی می‌پردازد. این سنجش نخست با ضروریات صورت می‌گیرد که به صرف استخراج و عرضه مستقیم گزاره‌ها به آنها انجام می‌گیرد و اگر چنین معیاری به دست نیامد، سنجش با معیارهای غیرپایه یعنی همان نظریات متناسب که به روش استدلالی محض به دست می‌آیند، صورت می‌گیرد.

    کلید واژه

    گزاره عرفانی، سنجش‌پذیری، میزان دینی، میزان عقلی، احتجاجات، تنجیزات، ضروریات و نظریات

     

     

    تببین موضوع تحقیق                                                 

       عرفان اسلامی به گونه علمی در دو شاخه تجسد پیدا کرده است؛ یکی عرفان عملی به نام علم سلوک و دیگری عرفان علمی و نظری به نام علم مشاهده و مکاشفه. هر یک از این دو یک ساختار مستقل همراه با موضوع و مسائل منحاز دارند و مجموعه‌ای از گزاره‌های عرفانی می‌باشند.

          روی سخن این پژوهش، بررسی و تبیین معیار های سنجش گزاره‌های عرفان نظری به عنوان یکی از مسایل معرفت‌شناسی در حوزه فلسفه عرفان نظری است. بر این پایه که « لکل علم معیار » معیار صدق و خطای گزاره‌های عرفان نظری چیست؟ یعنی اگر صدق منطقی به معنای مطابقت گزاره با واقع باشد، با چه معیاری می‌توان مطابقت گزاره‌های عرفان نظری با واقع را سنجید؟

       پیش از پاسخ، باید بر این نکته توجه داد که این تحقیق و سنجش بر آن است تا معیاری عام برای همه عرفان پژوهان نشان دهد؛ چه آنان که اهل شهود نیستند، اما با قدر دانستن ارزش شناختاری گزاره‌های عرفانی، به دنبال حقیقت با عنصر یقین هستند تا صواب را دریابند و از خطا درگذرند و چه آنان که اهل شهودند و از مشاهداتشان گزارش داده‌اند. زیرا امکان خطا در گزارششان وجود دارد؛ برای نمونه چه بسا تحت تأثیر پیش فرض‌ها و باورهایشان بوده‌ باشند و در هنگام گزارش از آن تأثیر پذیرفته‌ باشند و توصیف‌شان را رنگ خورده  باشد. لذا به معیاری برای شناخت صواب و خطای گزارش خویش نیاز دارند.  

       بر این اساس این تحقیق این پرسش‌ها را فرا روی خود دارد: به راستی آیا عارف واقع را دریافته و متن واقع و واقعیت را آن گونه که در واقع است، دریافته و مشاهده کرده و به همان گونه گزارش داده است؛ یا نه، شهود واقع بر پایه باورهای پیشین بوده و گزاره‌ها بر اساس آن باورها بوده است و یا اگر به فرض اصل واقعیت را به همان گونه که در واقع است، ادراک کرده، آیا نوع واقعیت را دریافته و آن را به صواب توصیف کرده و حکمی مطابق با واقع داده‌ است و یا نه، فقط اصل واقعیت را دیده و در تشخیص نوع واقعیت به اشتباه رفته‌ و در مقام توصیف و حکم به خطا رفته و به جای واقعیت از شبهه واقعیت گزارش کرده است؟ معیار و میزان تمایز صواب از خطا چیست؟

        از باب تشبیه معقول به محسوس می‌توان این مثال را ذکر نمود: کسی چوبی را که نیمی از آن در آب فرو رفته، دیده و در مقام گزارش حکم داده چوب از نیمه شکسته است؛ ولی دیگری از حکم به شکستگی چوب پرهیز کرده و گزارش شکستگی چوب را تکذیب کرده است. کدام یک به صواب گزارش داده‌اند و حکمی صادق صادر کرده‌اند؟ آیا هر دو واقع را دیده‌اند؟ یا واقعا اصل شکستگی را دیده‌اند، ولی در حکم به نوع شکستگی اختلاف کرده‌اند؟ کدام یک به صواب حکم داده و کدام یک به خطا؟ ترازوی سنجش چیست؟ در اینجا معیار تمایز صواب از خطا قانون شکست نور در فیزیک است. اولی با آن که در رؤیت خطا نکرده و واقعا نیز شکستگی را رؤیت کرده، لیکن در توصیف و حکم به خطا رفته و به جای حکم به شکستگی نور در نقطه تلاقی چوب و آب، حکم به شکستگی چوب داده است.

        به واقع اگر سنجش در عرفان نظری به گونه برجسته پی ‌گرفته نشود و به پرسش معیار‌ها به درستی پاسخ داده نشود، هرگز نمی‌توان حقیقت را از پندار تمایز داد و بر پایه اعتماد عقلی و طمأنینه قلبی ‌گزاره‌های عرفانی را پذیرفت و در مسایل هستی‌شناختی به آنها تمسک جست؛ تعارضات موجود در آن گزاره‌ها را مرتفع ساخت؛ به اصول یقینی عرفانی دست یافت؛ آن اصول را به صورت اصول کلی عقلی مبدل ساخت؛ به معماری اصلاح‌گرایانه عرفان نظری دست زد و هستی‌شناسی عرفانی را به هستی شناسی دینی نزدیک ساخت.

       با توجه به این توضیح، پرسش تحقیق بر روی چیستی معیار سنجش آن گزاره‌ها متمرکز می‌شود؛ به این که با چه معیاری می‌توان آنچه را که از عارفان به عنوان گزاره‌های عرفانی به ارث رسیده و محققان با آن مواجهه‌اند، سنجید تا صواب و خطای آن گزاره‌ها به دست آید؟ این پرسش‌ موضوع اصلی و محوری تحقیق این رساله است.

       در سنت عرفان نظری این میزان به یک اعتبار به دو قسم تقسیم شده است که به دلایلی حجیت صدق دارند و می‌توانند معیار قرار گیرند: یکی میزان دینی که بر گزاره‌های نقلی تکیه دارد و دیگری میزان عقلی که بر گزاره های عقلی تکیه دارد.

       مقصود از عقل و نقل چیست؟ مقصود از عقل به عنوان میزان در فرهنگ عرفان دانش عقلی است که به گونه  سازمند از دو نوع معیار تشکیل شده است؛ یکی معیارهای پایه چون ضروریات و دیگری معیارهای غیرپایه چون نظریات. مقصود از نقل به عنوان میزان در فرهنگ عرفان همه مجموعه گزاره‌های معرفتی و اعتقادی است که از کتاب و سنت اصطیاد می‌شوند و به دو قسم معیارهای پایه چون احتجاجات و معیارهای غیرپایه چون تنجیزات تقسیم می‌شوند و در جایگاه میزان سنجش قرار می‌گیرند. بررسی کامل ماهیت و حجیت هر یک از این دو میزان همراه با تعریف و تشریح معیارهای پایه و غیرپایه در هر کدام از این دو میزان در این رساله انجام می‌گیرد. ان شاء الله تعالی.

    پرسش اصلی تحقیق

        عقل و نقل برای سنجش گزاره‌های عرفان نظری چگونه معیاری هستند؟ 

    پرسش‌های فرعی تحقیق

    فرایند تبدیل شهود به گزاره چیست؟

    نظریه سنجش پذیری گزاره‌های عرفانی چیست؟

    ضرورت و غایت سنجش گزاره‌های عرفانی چیست؟

    معیار و روش سنجش گزاره‌های عرفان نظری چیست؟

    آیا نقل معیار سنجش گزاره‌هاست؟ مولفه‌ها، حجیت‌ها و اقسام معیارهای دینی چیست؟

    آیا عقل معیار سنجش گزاره‌هاست؟ مؤلفه‌ها، حجیت‌ها و اقسام معیارهای عقلی چیست؟

    پیشینه تحقیق

        عرفان نظری مجموعه‌ای از ترجمان شهودهاست. ارباب شهود و عرفان در آثارشان به وزان این دو مؤلفه از دو نوع معیار سنجش سخن گفتند و با بیان اجمالی به تبیین برخی از عناصر و اصول آن معیارها پرداختند. اگرچه ایشان بیش از پیش به معیار سنجش شهود عرفانی التفات نشان دادند، لیکن بعضی به دلیل آن که عرفان نظری را دانش می‌دانستند و آن را تحت قانون عام « لکل علم معیار » برمی‌شمردند، از معیار سنجش گزاره‌های عرفانی نیز سخن گفتند؛ سخنی که روی تحقیق این رساله است.

        آثار کهنی که به این قانون توجه داشته‌ و به چندی از اصول عام و خطوط کلی سنجش اشاره کرده‌اند، عبارتند از مفتاح الغیب صدرالدین قونوی، قواعد التوحید ابوحامد محمد اصفهانی، مصباح الانس محمد بن حمزه فناری و تمهید القواعد صائن‌الدین ترکه اصفهانی[1].

       با این مقدار از سرمایه زمینه بروز فعالیت در دو عرصه فراهم شد؛ یکی ورود در عرصه سنجش و دیگری پرداختن به اصول و قوانین سنجش. آثار حکما و عرفای بزرگی چون صدرالمتألهین در اسفار، فیض کاشانی در کلمات مکنونه و عین الیقین و علامه طباطبایی در المیزان به نوعی در عرصه سنجش ورود پیدا کردند و در ضمن تحقیق گاهی به ذکر اصول و قوانین نیز اشاره داشتند؛ همان گونه که برخی اساتید چون آیت‌الله جوادی آملی در عین نضاخ و مقاله تببین برخی از اصول معتبر در عرفان نظری تا حدودی به عرصه دوم وارد شدند.

       این میراث عظیم سرمایه‌ای ارزنده برای ایجاد منطق عرفان نظری را که تا به امروز تولید نشده است، در دست می‌دهد و این تحقیق در پی این تولید است و به قدر بضاعت به گونه منطقی و سازوار به چیستی معیار سنجش گزاره‌های عرفان نظری پاسخ می‌دهد و فروع بحث را پس از استخراج تشریح می‌کند و در این تلاش امید فراوان به لطف خدای باری تعالی و عنایات اهل بیت سلام الله علیهم دارد.    

     

     

     

    Abstract

     

    Theoretical mysticism regarding  to measurability theory needs any criteria to justify the  truth or falsity of its predicates. This criteria is a cognitive system which supervise the predicates of theoretical mysticism. This system consisting of any existing principles which act as truth sentences.

    The criteria is consisting of two parts.  The first part is religion criteria which is based on narrative predicates and the second part is rational criteria which is based on intellectual predicates  . Each of this parts having  two kinds.. .basic criteria and non basic criteria.  basic criteria are essential …real and positive predicates which are absolutely truth and infallible . and non basic criteria are  gradual .....definite  and theoretical predicates which are conditionally truth. in this cases the  falsity  and fallibility of  this  predicates is  passible .                                                             

    In religion literature basic criteria is named proofs which are  considered positive reasons and sufficient  documents to interpret religion and non basic  criteria are named Tanjizat which are considered conditional and variable documents.                                                                                                 

    Religion criteria is considered a supervision system that supervise mysticism  predicates which evaluate this predicates on behalf of religion reason. In the cases there is no such as this criteria we should refer to Tanjizat                                                                                                                       

    Kay words: mysticism predicates…..religion criteria…rational criteria….proofs …..tanjizat……essentials……..theories.

  • فهرست و منابع پایان نامه عقل و نقل به مثابۀ معیار سنجش گزاره‌ های عرفان نظری

    فهرست:

    تقدیم_ ‌أ

    تقدیر ‌ب

    چکیده ‌ج

    کلیات_ 1

    تببین موضوع تحقیق_ 2

    پرسش اصلی تحقیق_ 4

    پرسش‌های فرعی تحقیق_ 4

    پیشینه تحقیق_ 4

    فرضیه و نسبت آن با فرضیه رقیب_ 5

    اهداف تحقیق_ 6

    کاربرد تحقیق_ 7

    روش تحقیق_ 7

    ساختار تحقیق_ 7

    نوآوری‌های تحقیق_ 8

    فصل اول: مدخل_ 10

    گفتار اول: فرایند رخداد شهود و تبدیل آن به گزاره 11

    ساحت اول: فرایند ادراک حضوری - شهودی 11

    اصل اول: مناسبت_ 14

    اصل دوم: ارتباط  حضوری 16

    اصل سوم:  تأثیر گذاری 18

    ساحت دوم: فرایند ادراک مفهومی – گزاره‌ای 21

    الف. گزاره‌های توصیفی_ 24

    ب. گزاره‌های تبیینی_ 25

    ج. گزاره‌های تفسیری 25

    د. گزاره‌های استنباطی_ 27

    ه. گزاره‌های تطبیقی_ 29

    گفتار دوم: سنجش پذیری گزاره‌های عرفان نظری 32

    الف. نظریه خطاناپذیری 32

    ب. نظریه معیارناپذیری 34

    ج. نظریه توصیف‌ناپذیری 35

    د. نظریه سنجش‌پذیری 39

    اصل: لکل حکم معیار 40

    الف. نقد نظریه خطا‌ناپذیری 42

    ب. نقد نظریه توصیف‌ناپذیری 46

    ج. نقد نظریه معیارناپذیری 48

    گفتار سوم: ضرورت و غایت سنجش گزاره‌های عرفان نظری 51

    فراز اول: ضرورت سنجش_ 51

    فراز دوم: غایت سنجش_ 57

    الف. اصلاح نقص عبارات و بیانات عارفان 57

    ب. برون رفت از تقلید متتبعانه به نقد محققانه در تحقیق تعالیم عرفانی_ 61

    ج. بررسی سنجش‌گرانه پیش‌فرض‌های گزاره‌های عرفانی_ 66

    اصل اول: تأخر گزاره از شهود 66

    اصل دوم: تأثر گزاره از باور 68

    گفتار چهارم: معیار و روش سنجش گزاره‌های عرفان نظری 71

    الف. معیارهای سنجش گزاره‌های عرفانی_ 71

    فراز اول: مفهوم میزان عرفان نظری 72

    فراز دوم: مصداق میزان عرفان نظری 74

    ب. روش سنجش گزاره‌های عرفانی_ 77

    مرحله پیشاسنجش_ 77

    مرحله سنجش_ 78

    فصل دوم: میزان دینی_ 80

    گفتار اول: شناسه میزان دینی_ 81

    ساحت اول: ماهیت میزان دینی_ 82

    ساحت دوم: اقسام میزان دینی_ 84

    الف. میزان عملی و میزان علمی_ 85

    ب. میزان تکوینی و میزان تدوینی_ 88

    ج. میزان کلی و میزان جزئی_ 90

    ساحت سوم: چرایی میزان دینی_ 94

    فراز اول: اقسام علم حضوری 96

    فراز دوم: علم حضوری انسان کامل معصوم 97

    فراز سوم: خطاناپذیری انسان کامل معصوم در اخذ و تلقی و بیان 99

    گفتار دوم: ماهیت معیارهای دینی در میزان دینی_ 104

    احتجاجات و تنجیزات_ 106

    اول: نصوص و ظواهر 113

    ساحت اول: نصوص_ 115

    ساحت دوم: ظواهر 116

    فراز اول: فرایند ظهوریابی_ 117

    فراز دوم: تقویت ظهور تصدیقی جدی 119

    دوم: محکم و متشابه 122

    فراز اول: تعریف محکم و متشابه 124

    فراز دوم: اقسام محکم و متشابه 126

    فراز سوم: نسبت نصوص و ظواهر با محکمات و متشابهات_ 128

    گفتار سوم: نمونهْ سنجش دینی_ 130

    فراز اول: صراط مستقیم از نگاه عرفان 131

    فراز دوم: صراط مستقیم از نگاه قرآن 133

    فصل سوم: میزان عقلی_ 138

    گفتار اول: نقد عرفان به عقل_ 139

    نقد عجز عقل در ادراک حقایق_ 144

    گفتار دوم: شناسه میزان عقلی_ 151

    فراز اول: ماهیت میزان عقلی_ 151

    فراز دوم: ساحت میزان عقلی_ 156

    الف. نظریه پیشین‌ بنیاد 156

    ب. نظریه نوبنیاد 159

    گفتار سوم: معیارهای عقلی در میزان عقلی_ 163

    فراز اول: ضروریات و نظریات_ 164

    تکمیل: نقد عقل به خطای ادراک_ 166

    فراز دوم: ملاک تشخیص صدق نظریات_ 172

    الف. نظریه پیشین بنیاد  (= نظریه ارجاع ) 172

    ب. نظریه نو بنیاد (= نظریه نقد عقل به عقل ) 178

    فراز سوم: اعتبار سنجی نظریات_ 189

    گفتار چهارم: نمونهْ سنجش عقلی_ 193

    فراز اول: ماهیت اطلاق ذاتی مقسمی از نگاه عرفان 193

    فراز دوم: نقد دیدگاه عرفا درباره تفسیر اطلاق ذاتی_ 195

    خاتمه و نتیجه 199

    کتابنامه 216

     

     

    منبع:

    قرآن مجید،

    نهج البلاغه، ترجمه سید جعفر شهیدی، تهران، شرکت انتشارات علمی و  فرهنگی، 1384ش.

    صحیفه کامله سجادیه، ترجمه حسین انصاریان، تهران، انتشارات پیام آزادی،  1378ش.

    آملی، سید حیدر، نص النصوص فی شرح فصوص الحکم، تصحیحات هنری کربن و عثمان اسماعیل یحیی، تهران، انتشارات توس، 1367.

    آملی، سید حیدر، جامع الاسرار و منبع الانوار، تصحیحات هنری کربن و عثمان اسماعیل یحیی، تهران، انجمن ایران شناسی فرانسه و شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1368ش.

    ابن سینا، الهیات شفاء ، تصحیح و تقدیم ابراهیم مدکور، تهران، انتشارات ناصر خسرو، 1363.

    ابن سینا، برهان شفاء، تصحیح و تقدیم ابراهیم مدکور، تهران، انتشارات ناصر خسرو، 1363.

    ابن سینا، رسائل، قم: نشر بیدار،  1400ق.

    ابن سینا، رساله فی تعقیب الموضع الجدلی، انتشارات دانشگاه تهران، 1370ش.

    ابن سینا، طبیعیات شفاء، تصحیح و تقدیم ابراهیم مدکور، تهران، انتشارات ناصر خسرو، 1363.

    ابن سینا، المباحثات، تحقیق و تعلیق محسن بیدارفر، قم: نشر بیدار، 1371ش.

    ابن سینا، المبدأ و المعاد، به اهتمام عبدالله نورانی، تهران، مؤسسه مطالعات اسلامی، 1363ش.

    ابن عربی، محیی‌الدین، فصوص الحکم، تعلیقات ابوالعلاء عفیفی، تهران، الزهراء، 1370.

    ابن عربی، محیی‌الدین فتوحات مکیه، بیروت: دار صادر، بی‌تا.

    ابن عربی، محیی‌الدین، انشاء الدوائر، لیدن: نشر بریل، 1336ق.

    ابن عربی، رسائل، بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1367ق.

    ابو جعفر محمد بن علی بن الحسین بن بابویه معروف به شیخ صدوق، معانی الاخبار، تحقیق علی اکبر غفاری، قم، مؤسسه ال الاسلامی، 1361.

    ابو جعفر محمد بن علی بن الحسین بن بابویه معروف به شیخ صدوق، خصال، تحقیق علی اکبر غفاری، قم، مؤسسه ال الاسلامی، 1403.

    ابو جعفر محمد بن علی بن الحسین بن بابویه معروف به شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا، ترجمه علی اکبر غفاری و حمید رضا مستفید، قم، دار الکتب الاسلامیه، 1380.

    ابو جعفر محمد بن علی بن الحسین بن بابویه معروف به شیخ صدوق، التوحید، تحقیق سید هاشم حسینی طهرانی، قم، مؤسسه الاسلامی، 1398.

    ابوطالب مکی، محمد بن علی بن عطیه حارثی، قوت القلوب فی معامله المحبوب، ضبط و تصحیح باسل عیون السود، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1417.

    ابو عبدالله محمد بن محمد بن نعمان معروف به شیخ مفید، امالی، تحقیق حسین استاد ولی و علی اکبر غفاری، قم، مؤسسه ال الاسلامی.

    ابو علی الفضل بن حسن طبرسی، مجمع البیان، تصحیح و تحقیق و تعلیق سید هاشم رسولی محلاتی و سید فضل الله یزدی طباطبایی، بیروت، دارالمعرفه، 1408.

    اردستانی، محمد علی، نفس الامر در فلسفه اسلامی، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1391ش.

    امینی‌نژاد، علی، سنجه‌ها و میزان‌های عرفان اسلامی، مجله معارف عقلی، پیش شماره 3، زمستان 1384.

    اتو، رودلف، مفهوم امر قدسی، ترجمه همایون همتی، تهران: نشر نقش جهان، 1380ش.

    استیس، والتر، عرفان و فلسفه، ترجمه بهاء الدین خرمشاهی، تهران:‌ سروش، 1376ش.

    اسعدی، محمد و حسینی، سید محمد طیب، پژوهشی در محکم و متشابه، قم: نشر همکاری حوزه و دانشگاه و سمت، 1391ش.

    اسلامی، رضا، منظومه مباحث الفاظ علم اصول، مجله نقد و نظر، س10، ش 1و2، صص 105 به بعد.

    انصاری، زکریا بن محمد، نتائج الافکار فی شرح الرساله القشیریه، تحقیق عبدالوارث محمد علی، بیروت: دارالکتب العلمیه، 1428ق.

    بدیعی، محمد، گفت‌و‌گو با علامه حسن حسن‌زاده آملی، قم: نشر تشیع، 1381ش.

    تلمسانی، عفیف‌الدین، شرح منازل السائرین، تقدیم و تصحیح و تحقیق محسن بیدار فر، قم، نشر بیدار،1390ش.

    ترکه اصفهانی، صائن الدین، تمهید القواعد، تقدیم و تصحیح سید جلال‌الدین آشتیانی، قم: دفتر تبلیغات حوزه علمیه، 1387ش.

    ترکه اصفهانی، صائن الدین، شرح فصوص الحکم، تحقیق و تعلیق محسن بیدارفر، قم:  نشر بیدار، 1378ش

    پراودفوت، وین، تجربه ‌ دینی، ترجمه عباس یزدانی، قم: نشر طه، 1377ش.

    جان‌لازی، درآمدی تاریخی به فلسفه علم، ترجمه علی پایا، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها ( سمت )، چاپ سوم، تهران، 1385.

    جامی، عبدالرحمن، نقد النصوص، مقدمه سید جلال‌الدین آشتیانی، تقئدیم و تصحیح و تحقیق ویلیام چیتیک، تهران: نشر مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1370ش.

    جامی، عبدالرحمن، نفحات الانس من حضرات القدس، تحقیق محمود عابدی، تهران: نشر اطلاعات، 1370ش.

    جعفری، محمد تقی، فلسفه دین، تهران: پژوهشگاه‌ فرهنگ‌ و اندیشه‌ اسلامی‌، 1375 ش.

    جندی، مؤیدالدین، شرح فصوص‌الحکم، تصحیح سید جلال‌الدین آشتیانی، قم: دفتر تبلیغات حوزه علمیه قم، 1380ش.

    جوادی آملی، عبدالله، دروس شواهد ربوبیه، تدوین و تنظیم علی فضلی، قم: نشر اسراء، بی‌تا.

    جوادی آملی، عبدالله، مقاله تبیین برخی از اصول معتبر در عرفان نظری، فصلنامه اسراء، س2، ش2، تابستان 1389،  ص 17

    جوادی، عبدالله، رحیق مختوم، قم، نشر اسراء، 1382ش.

    جوادی آملی، عبدالله، عین نضاخ، قم: نشر اسراء، 1387ش.

    جوادی آملی، عبدالله، تسنیم، قم: نشر اسراء.  

    جیمز، ویلیام، تنوع تجربه دینی، ترجمه حسین کیانی، تهران: نشر حکمت، 1367ش.

    حسینی، سید حسن، مقاله بحث اجمالی پیرامون معناداری و اثبات‌پذیری گزاره‌های دینی، فصلنامه علوم انسانی، دانشگاه الزهرا، س 12، ش 41، بهار 1381

    حسن‌زاده آملی، حسن، عیون مسائل النفس، تهران: نشر امیرکبیر، 1371ش.

    حسن‌زاده آملی، حسن، رساله انه الحق، قم: نشر قیام، 1379ش.

    حسن زاده آملی، حسن، تعلیقات علی الحکمه المتعالیه ، تهران: نشر وزارت ارشاد اسلامی، 1386ش.

    حسن‌زاده آملی، حسن، هزار و یک کلمه، قم: نشر بوستان کتاب، 1381ش.

    حسین‌زاده، محمد، در آمدی بر معرفت شناسی و مبانی معرفت دینی، قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1384ش.

    حسینی یزدی فیروزآبادی، سید مرتضی، عنایه الاصول فی شرح کفایه الاصول، قم: نشر ضیاء فیروزآبادی، 1387ش.

    حلی، محمد بن یوسف، کشف المراد، تصحیح و تعلیق حسن حسن زاده آملی، قم: مؤسسه نشر اسلامی، 1413ق.

    خراسانی، محمدکاظم، کفایه الاصول، قم: مؤسسه نشر اسلامی، 1414ق.

    خمینی، مصطفی، تحریرات فی الاصول، قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1381ش.

    خوارزمی، حسین، شرح فصوص الحکم، تصحیح حسن حسن زاده آملی، قم: نشر دفتر تبلیغات حوزه علمیه قم.

    خواجه پارسا، شرح فصوص‌الحکم، تهران: مرکز دانشگاهی، 1366ش.

    خواجه پارسا، فصل الخطاب، تحقیق جلیل مسگرنژاد، تهران: مرکز نشر دانشگاهی، 1381ش.

    خواص، امیر، درسنامه تفکر نقدی، قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1389ش.

    خوئی، سید ابوالقاسم، التنقیح فی شرح العروه الوثقی، قم: دارالهادی، 1366ش.

    روحانی‌نژاد، حسین، مواجید عرفانی، تهران: نشر پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1388ش.

    راغب اصفهانی، مفردات، قم، مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان، تحقیق ندیم مرعشلی.

    رضایی، مرتضی و شریفی، احمد حسین، در آمدی بر معرفت‌شناسی ( دروس غلامرضا فیاضی )، قم: مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی، 1386ش.

    زمخشری، محمود بن عمر، الکشاف، قم: دارالکتاب العربی، منشورات البلاغه ، بی‌تا.

    سبزواری، هادی، شرح منظومه، تصحیح مسعود طالبی، تعلیقه حسن حسن زاده آملی، قم: نشر ناب، 1422ق.

    سبزواری، هادی، اسرار الحکم، تقدیم و تحشیه ابوالحسن شعرانی، تهران: کتابفروشی اسلامیه، 1362ش.

    سبحانی، جعفر، اصول الحدیث و احکامه، قم: مؤسسه نشر اسلامی، 1386ش.

    سلیمانی امیری، عسگری، مقاله ام‌القضایا ( اصل امتناع تناقض)، مجله معرفت فلسفی، ش11، س 1385.

    سنایی غزنوی، دیوان، تصحیح مدرس رضوی، تهران: کتابخانه سنایی.

    سند، محمد، نقش روایات در امور اعتقادی، مجله پژوهش‌های اصولی، س‌1382، ش 4-5 و ش 6. 

    سیوطی، الاتقان، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت: دارالفکر، بی‌تا.

    شاکرین، حمیدرضا، مبانی و پیش‌انگاره‌های فهم دین، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1390ش.

    ‌شاکر، محمدکاظم و فخاری، سعید، مقاله بررسی سیر تاریخی روایات، آثار و دیدگاه‌ها در محکم و متشابه، مجله علوم قرآن و حدیث، 1389، ش58.

    شهید ثانی، البدایه فی علم الدرایه، رسائل فی درایه الحدیث، اعداد ابوالفضل حافظیان بابلی، قم: نشر دارالحدیث، 1390ش.

    شیبانی، محمد، کارکردهای عقل نظری و عقل عملی از نگاه ابن سینا، مجله پژوهش‌های فلسفی و کلامی، س1388، ش42.

    شیخ اشراق، مجموعه مصنفات، تحقیق و تصحیح و تقدیم هانری کربن، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، تهران، 1375ش.

    صدر، محمدباقر، دروس فی علم الاصول، قم: مؤسسه نشر اسلامی، بی‌تا.

    صدرالمتألهین، محمد بن ابراهیم معروف به ملاصدرای شیرزای، مفاتیح الغیب، تعلیقات ملاعلی نوری و تقدیم محمد خواجوی، بیروت: مؤسسه التاریخ العربی، 1419.

    صدرالمتألهین، محمد بن ابراهیم معروف به ملاصدرای شیرزای، شرح الاصول الکافی، تعلیق ملاعلی نوری، تصحیح محمد خواجوی، تقدیم علی عابدی شاهرودی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1383.

    صدرالمتألهین، محمد بن ابراهیم معروف به ملاصدرای شیرزای، الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه ( اسفار )، بیروت: دار احیائ التراث العربی، 1981م.

    صدرالمتألهین، محمد بن ابراهیم معروف به ملاصدرای شیرزای، شرح الهدایه الاثیریه ، تصحیح محمد مصطفی فولادکار، مؤسسه التاریخ العربی، بیروت: 1422ق.

    صدرالمتألهین، محمد بن ابراهیم معروف به ملاصدرای شیرزای، الشواهد الربوبیه ، تصحیح و تعلیق و تقدیم سید جلال‌الدین آشتیانی، بیروت: مؤسسه تاریخ عربی، 1360ش.

    صدرالمتألهین، محمد بن ابراهیم معروف به ملاصدرای شیرزای، المبدأ و المعاد، انجمن حکمت و فلسفه، تهران، 1354ش.

    صدرالمتألهین، محمد بن ابراهیم معروف به ملاصدرای شیرزای، کسر اصنام الجاهلیه ، تصحیح و تقدیم و تحقیق محسن جهانگیری، تهران: نشر بنیاد حکمت اسلامی، 1381ش.

    صدرالمتألهین، محمد بن ابراهیم معروف به ملاصدرای شیرزای، مجموعه رسائل فلسفی، تحقیق و تصحیح حامد ناجی اصفهانی، تهران: انتشارات صدرا، 1375ش.

    صادقی، هادی، درآمدی بر کلام جدید، قم: نشر معارف، 1383ش.

    طباطبایی، سید محمد حسین، اصول فلسفه رئالیسم، به کوشش سید هادی خسرو شاهی، قم: دفتر تبلیغات حوزه علمیه، 1387ش.

    طباطبایی، محمد حسین، المیزان، بیروت، مؤسسه الاعلمی، 1393.

    طباطبایی، سید محمد حسین، نهایه الحکمه ، قم: مؤسسه نشر اسلامی، بی‌تا.

    طریحی، فخرالدین، مجمع‌ البحرین، تهران: المکتبه المرتضویه، 1362ش.

    طوسی، نصیرالدین، شرح الاشارات و التنبیهات، قم: دفتر نشر کتاب، 1403ق.

    طوسی، محمد بن حسن، التبیان، قم: نشر ذوی القربی، 1389ش.

    عابدی شاهرودی، علی،‌ در آمدی بر چیستی فلسفه اسلامی، گفتگو با جمعی از اساتید حوزه و دانشگاه، به کوشش ابراهیم علی پور، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، 1389ش.

    عابدی شاهرودی، علی، مقاله نقد عقل به عقل، روش‌شناسی علوم انسانی، ش47، 1385ش.

    عابدی شاهرودی، علی، گفتگوهای فلسفه فقه، قم:‌ دفتر تبلیغات حوزه علمیه، 1376ش.

    عابدی شاهرودی، علی، اقتراح، مجله نقد و نظر، ش12، 1376ش.

    عابدی شاهرودی، علی، مقاله مدخل فلسفه و علوم، کیهان اندیشه، ش14.

    عابدی شاهرودی، علی ، فلسفه اخص، کیهان اندیشه، ش 5-13.

    عابدی شاهرودی، علی، اصالت فلسفه اسلامی، کیهان اندیشه، ش1-4.

    عابدی شاهرودی، علی، مقاله اجتهاد و مسأله شناخت، کیهان اندیشه ، ش27.

    عابدی شاهرودی، علی،‌ مقاله شناسایی علوم، کیهان اندیشه، ش 15.

    عابدی شاهرودی، علی، مقاله تأسیس نقد عقل بر تجربه، کیهان اندیشه، ش81.

    عابدی شاهرودی، علی، مقاله شناسایی علوم، کیهان اندیشه، ش 1.

    عابدی شاهرودی، علی، مقاله عقل در اصول امامیه، کیهان اندیشه، ش47؛

    عابدی شاهرودی، علی، مقاله عقل در اجتهاد، کیهان اندیشه، س 1375، ش69؛

    عابدی شاهرودی، علی، عقل در فیزیک، کیهان اندیشه، س 1377، ش 77؛

    عابدی شاهرودی، علی، عقل در فیزیک و متافیزیک، کیهان اندیشه، س 1376، ش 75؛

    عابدی شاهرودی، علی، تأسیس نقد عقل در تجربه، کیهان اندیشه، س 1377، ش 81؛

    عابدی شاهرودی، علی، جایگاه عقل در کل دانش، کیهان اندیشه، س 1375، ش70؛

    عابدی شاهرودی، علی، مقاله شرح و نقد مسلک اخباری، کیهان اندیشه، ش 32.

    عابدی شاهرودی، علی، مقاله عناصر مسلک اصولی، کیهان اندیشه، ش 53.

    عابدی شاهرودی، علی، مقاله نقد عناصر مسلک اصولی، کیهان اندیشه، ش 54.

    عابدی شاهرودی، علی، مقاله نقد ادله مسلک اصولی،  کیهان اندیشه، ش 56.

    عابدی شاهرودی، علی، مقاله مختصات و تقسیمات علم در عقل نظری، کیهان اندیشه، ش 73.

    عابدی شاهرودی، علی، فلسفه عملی ابن سینا، مجموعه مقالات حکمت عملی شیخ‌الرئیس، به کوشش محسن جوادی، همدان، نشر چنار، 1391ش.

    عابدی شاهرودی، علی، گفت‌و‌گو درباره مقایسه منابع و روش‌های فقه و حقوق، به کوشش سیف‌الله صرامی، قم: نشر پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، 1391ش.

    عابدی شاهرودی، علی ، مقدمه مفاتیح الغیب، صدرالمتألهین، مفاتیح الغیب، تعلیقات ملاعلی نوری و تقدیم محمد خواجوی، بیروت: مؤسسه التاریخ العربی، 1419.

    عابدی شاهرودی، علی، مقاله رجعت، مجموعه مقالات رفعت حکمت، گردآوری محمد علی اردستانی، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1389ش.

    عسگری، علی، مقاله تعبیرات و اصطلاحات مولانا از عقل در مثنوی معنوی، مجله پیک نور، س 1386، ش 19.

    علی‌تبار فیروزجایی، رمضان، معرفت ‌دینی، حقیقت، ماهیت و ارزش، تهران: نشر پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی،  1391ش.

    غزالی، ابوحامد، احیاء علوم‌ الدین، تصحیح عبدالرحیم بن حسین حافظ عراقی، بیروت: دارالکتاب العربی، بی‌تا.

    غزالی، ابوحامد، المقصد الاسنی، تحقیق نجفقلی حبیبی، تهران: نشر میراث مکتوب، 1381ش.

    فارابی، فصوص الحکم، قم: انتشارات بیدار، 1405ق.

    فضلی، علی، هستی‌شناسی عرفانی از دیدگاه میرزای اشکوری، قم: نشر ادیان، 1386ش.

    فضلی، علی، فلسفه عرفان، ماهیت و مؤلفه‌ها، تهران: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، بی‌تا.

    فضلی، علی، علم سلوک، قم، نشر معارف، 1389ش.

    فرغانی، سعیدالدین، منتهی المدارک، تحقیق و تصحیح وسّام الخطاوی، قم: انتشارات مطبوعات دینی، 1386ش

    فرغانی، سعیدالدین، مشارق الدراری، مقدمه سید جلال الدین آشتیانی، قم: دفتر تبلیغات حوزه علمیه ، 1379ش

    فناری، محمد بن حمزه، مصباح الانس، تصحیح و تقدیم محمد خواجوی، تهران: مولی، 1416.

    فورمن، رابرت، عرفان، ذهن، آگاهی، ترجمه سید عطاء انزلی، قم: دانشگاه مفید، 1384ش.

    فیض کاشانی، محسن، المحجه البیضاء فی تهذیب الاحیاء، قم، مؤسسه المحبین.

    قائمی‌نیا، علی‌رضا، تجربه دینی و گوهر دین، قم: دفتر تبلیغات حوزه علمیه، 1381ش.

    قشیری، ابو القاسم، رساله قشیریه، ترجمه ابوعلی حسن بن احمد عثمانی، تصحیحات بدیع الزمان فروزانفر، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1379ش.

    قونوی، صدرالدین، اعجاز البیان، تصحیح سید جلال‌الدین آشتیانی، قم: دفتر تبلیغات حوزه علمیه قم، 1380ش.

    قونوی، صدرالدین، مفتاح الغیب، تصحیح محمد خواجوی، تهران: نشر مولی، 1374ش.

    قونوی، صدرالدین، فکوک، تصحیح و ترجمه محمد خواجوی، تهران: نشر مولی، 1371ش.

    قونوی، صدرالدین، رساله النصوص، تصحیح سید جلال الدین آشتیانی، تهران: نشر دانشگاهی، 1362ش.

    قونوی، صدرالدین، نفحات الهیه، تصحیح محمد خواجوی، تهران: نشر مولی، 1375ش.

    صدرالمتألهین، شرح الاصول الکافی، تصحیح محمد خواجوی، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1370ش.

    قیصری، داوود، شرح فصوص الحکم، تصحیح و تقدیم سید جلال الدین آشتیانی، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1375.

    لاری، عبدالغفور، شرح الدره الفاخره ، تصحیح نیکو لاهیر و علی موسوی بهبانی، تهران: مؤسسه مطالعات اسلامی،  1358ش.

    لاهیجی، عبدالرزاق، گوهر مراد، تصحیح و تحقیق زین العابدین قربانی لاهیجی، قم: نشر سایه، 1388ش.

    لنکرانی، محمد فاضل، ایضاح‌ الکفایه درس‌های متن کفایه الاصول، به قلم سید محمد حسینی قمی، قم: انتشارات نوح، 1382ش.

    کاشانی، عبدالرزاق، شرح منازل السائرین، تقدیم و تصحیح محسن‌ بیدار فر، قم: نشر بیدار، 1372ش.

    کاشانی، عبدالرزاق، شرح فصوص‌الحکم، قم: نشر بیدار، 1370ش.

    کاشانی، عبدالرزاق، اصطلاحات الصوفیه، تصحیح و تقدیم و تعلیق مجید هادی زاده، تهران: انتشارات حکمت، 1381ش.

    کاشانی، عبدالرزاق، لطائف الاعلام فی اشارات اهل الالهام، تصحیح و تعلیق مجید هادی زاده، تهران: میراث مکتوب، 1379ش.

    کاشانی، عبدالرزاق، تأویلات القرآن، تحقیق سمیر مصطفی رباب، بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1412ق.

    کاکائی، قاسم، وحدت وجود به روایت ابن عربی و مایستر اکهارت، تهران: نشر هرمس، 1389ش.

    کتز، استیون، ساخت‌گرایی، سنت و عرفان، ترجمه سید عطا انزلی، قم: آیت عشق، 1383ش.

    کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، تهران، دارالاسوه، 1425.

    کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، تحقیق علی اکبر غفاری، تهران: دارالکتب الاسلامیه، 1388.

    مامقانی، عبدالله، مقباس الهدایه ، تحقیق محمدرضا مامقانی، قم: مؤسسه آل البیت الاحیاء التراث، 1369ش.

    مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، بیروت: دار احیاء التراث، 1403.

    مسعودی، عبدالهادی، روش فهم حدیث، تهران: سازمان مطالعه و تدوین ( سمت )، 1384ش.

    مظفر، محمدرضا، اصول فقه، مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان، قم، بی‌تا.

    مطهری، مرتضی، اصول فلسفه و روش رئالیسم، مجموعه آثار، ج 6، قم و تهران: نشر صدرا، 1372ش.

    معرفت، محمد هادی، التمهید فی علوم القرآن، قم: نشر مرکز حوزه علمیه قم، 1389ش.

    منسوب به امام صادق علیه السلام، مصباح الشریعه، ترجمه و شرح حسن مصطفوی، قم، مرکز آثار علامه مصطفوی، 1382 ش.

    مولوی، مثنوی معنوی، تحقیق نیکلسون، تهران، پیمان، 1379 ش.

    میرداماد، قبسات، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1367ش.

    نائیجی، محمدحسین، ترجمه‌ و شرح تمهیدالقواعد، قم: کتابسرای اشراق، 1386ش.

    هاشمی شاهروردی، محمد، بحوث فی علم الاصول، قم: مؤسسه دایره المعارف فقه اسلامی، بی‌تا.

    هجویری، علی بن عثمان، کشف المحجوب، مقدمه و تصحیح محمد عابدی، تهران: انتشارات سروش، 1384 ش.

    همدانی، عین القضاه ، زبده الحقائق، دار بیبلیون، پاریس: 1962م.

    یزدان‌پناه، سید یدالله، دروس حکمت اشراق، تدوین و تنظیم مهدی علی‌پور، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و سمت، 1389ش.

    یزدان‌پناه، سید یدالله، مبانی و اصول عرفان نظری، قم: مؤسسه آموزشی – پژوهشی امام خمینی، 1389ش.

    یزدان‌پناه، سید یدالله، مقاله نسبت دین، عرفان و فلسفه



تحقیق در مورد پایان نامه عقل و نقل به مثابۀ معیار سنجش گزاره‌ های عرفان نظری, مقاله در مورد پایان نامه عقل و نقل به مثابۀ معیار سنجش گزاره‌ های عرفان نظری, پروژه دانشجویی در مورد پایان نامه عقل و نقل به مثابۀ معیار سنجش گزاره‌ های عرفان نظری, پروپوزال در مورد پایان نامه عقل و نقل به مثابۀ معیار سنجش گزاره‌ های عرفان نظری, تز دکترا در مورد پایان نامه عقل و نقل به مثابۀ معیار سنجش گزاره‌ های عرفان نظری, تحقیقات دانشجویی درباره پایان نامه عقل و نقل به مثابۀ معیار سنجش گزاره‌ های عرفان نظری, مقالات دانشجویی درباره پایان نامه عقل و نقل به مثابۀ معیار سنجش گزاره‌ های عرفان نظری, پروژه درباره پایان نامه عقل و نقل به مثابۀ معیار سنجش گزاره‌ های عرفان نظری, گزارش سمینار در مورد پایان نامه عقل و نقل به مثابۀ معیار سنجش گزاره‌ های عرفان نظری, پروژه دانشجویی در مورد پایان نامه عقل و نقل به مثابۀ معیار سنجش گزاره‌ های عرفان نظری, تحقیق دانش آموزی در مورد پایان نامه عقل و نقل به مثابۀ معیار سنجش گزاره‌ های عرفان نظری, مقاله دانش آموزی در مورد پایان نامه عقل و نقل به مثابۀ معیار سنجش گزاره‌ های عرفان نظری, رساله دکترا در مورد پایان نامه عقل و نقل به مثابۀ معیار سنجش گزاره‌ های عرفان نظری

ثبت سفارش
تعداد
عنوان محصول
بانک دانلود پایان نامه رسا تسیس