پایان نامه برآورد پتانسیل تجاری ایران با کشورهای منتخب

word
94
838 KB
30570
مشخص نشده
کارشناسی ارشد
قیمت: ۱۲,۲۲۰ تومان
دانلود فایل
  • خلاصه
  • فهرست و منابع
  • خلاصه پایان نامه برآورد پتانسیل تجاری ایران با کشورهای منتخب

    پایان­نامه تحصیلی جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد «M.A»

    رشته: مدیریت بازرگانی گرایش بازرگانی داخلی

    چکیده

    روی آوردن به منطقه گرایی و یکپارچگی های اقتصادی از راه حلهایی است که که اقتصاد های در حال توسعه برای مقابله و رویارویی با پدیده جهانی شدن اتخاذ می نمایند .کشور جمهور اسلامی  ایران نمی تواند شرایط جهانی شدن را به یکباره مورد پذیرش یا رد قرار دهد . لذا می بایست مسائل تجاری و اقتصادی در مقیاس کوچکتر حل شود. در این خصوص یکپارچگی های مختلف اقتصادی می تواند فرصت های موجود را به منصه ظهور رساند و مشکلات و چالش های وارد شدن در فرایند جهانی شدن را شفاف نماید . مطالعه حاضر با هدف تعیین پتانسیل تجاری کشور ایران با 13 کشوری می باشد که در دهه اخیر بیشترین حجم تجارت خارجی ایران را تشکیل داده اند. بدین منظور ، از مدل جاذبه تعمیم یافته بهره جسته ایم و برای برآورد آن از روش رگرسیون چند متغیره با داده های تابلوئی استفاده شده است.نتایج تحقیق نشان می دهد  مهم ترین متغیرهای موثر بر حجم مبادلات ایران تولید ناخالص سرانه داخلی  و جمعیت کشورها می باشد و متغیر فاصله جغرافیایی تاثیر ناچیزی داشته است . از سوی دیگر بیشترین شکاف تجاری ایران از آن کشورهای ترکیه و انگلستان بوده و کمترین شکاف سهم کشور افغانستان است.

     

    کلمات کلیدی: یکپارچگی اقتصادی ، جهانی شدن ، مدل جاذبه ، پنل دیتا ،شکاف تجاری

    مقدمه

    پس از پایان جنگ جهانی دوم، تجارت بین الملل رشد سریعتری به خود گرفت به طوری که طی سالهای اخیر رشد تجارت جهانی سریعتر از تولید جهان بوده است . در این میان سهم کشورهای توسعه یافته در تجارت، رشد فزاینده تری نسبت به کل تجارت داشته است. به عبارتی تجارت بین الملل به نحو گسترده ای به عنوان یکی از اجزای اصلی در دستور کار تمام کشورها قرار گرفته و فشار عوامل اقتصادی و رشد فوق العاده تکنولوژی های ارتباطی و مخابراتی، نوع جدیدی از مناسبات تجاری بین کشورها و مناطق مختلف جهان را فراهم آورده است . همچنین رشد تجارت کالا و نیز سرمایه گذاری های خارجی، نقش این عوامل را در رشد اقتصادی کشورها فوق العاده افزایش داده است(سوری و تشکینی ، 1390،136). از اینرو تئوری یکپارچگی اقتصادی دلالت بر آزاد سازی تبعیض آمیز تجارت دارد و به صورت تجارت ترجیحی گروهی از کشورهای یک منطقه یا یک قاره با اعمال تبعیض تجاری علیه سایر کشورهای جهان تعریف می شود . یکپارچگی اقتصادی به صورت نوعی سیاست بازرگانی جهت کاهش محدودیتهای تعرفه ای تجارت میان کشورهای عضو اتحادیه به منظور ارتقای رشد و توسعه اقتصادی می باشد. البته در مورد تئوری یکپارچگی اقتصادی، نظریات مختلفی از سوی اقتصاددانان مطرح شده است. موافقان بر این باورند که با ایجاد طرح یکپارچگی اقتصادی و پیوند میان گروهی از کشورها، مبادلات تجاری و همکاری های اقتصادی بین این کشورها افزایش می یابد. در این حالت، منابع اقتصادی این کشورها یک کاسه می شود و یک سیستم اقتصادی بزرگتر حاصل می شود . گسترش اندازه بازار و تفاوت در الگوی هزینه ها، باعث تقسیم کار و تخصیص مجدد منابع شده و در نهایت افزایش اشتغال، افزایش تولید و افزایش رفاه را برای کشور به ارمغان خواهد آورد(شهرستانی و حیدری ، 1389، 5).

    در مطالعه حاضر به پتاسیل تجاری کشور ایران جهت تشکیل یکپارچگی تجاری با کشورهای منتخب پرداخته شده است تا از این رهگذر بتوان شکاف تجاری موجود را ارزیابی کرد.تحقیق حاضر در 5 فصل تدوین شده است :

    در فصل اول کلیات تحقیق و چارچوب کلی آن از جمله بیان مسئله اصلی تحقیق ، اهداف و فرضیات و نهایتا روش مقتضی جهت پاسخ به سوال اصلی تحقیق آمده است

    در فصل دوم سعی شده است مسئله پتانسیل تجارت خارجی از ابعاد مختلف بررسی گردد  از اینرو ابتدا به ادبیات تحقیق پرداخته شده است و سپس مروری بر مطالعات انجام شده در داخل و خارج از کشور داشته‌ایم

    در فصل سوم ، پس از استخراج داده های مورد نیاز ، با توجه به ماهیت داده ها ، روابط منطقی حاکم برآنها  و همچنین مطالعات مورد بررسی در فصل دوم بهترین و مناسب ترین روش تحقیق انتخاب و توضیح داده شد.

    در فصل چهارم پس از تبیین مدل اقتصاد سنجی و تصریح الگوی مناسب  ، به روش پنل دیتا تخمین زده شد .

    در نهایت در فصل پنجم نتایج حاصل از تخمین  تفسیر و سپس راهکارهای مرتبط ارائه گردیده است.

     

    1-2-بیان مسأله

    روی آوردن به منطقه گرایی و یکپارچگی های اقتصادی از راه حلهایی است که که اقتصاد های در حال توسعه برای مقابله و رویارویی با پدیده جهانی شدن اتخاذ می نمایند و از این طریق خود را در مقابل مشکلات جهانی شدن حفظ می کنند و به مزیت رقابتی در بازار جهانی دسترسی می یابند.در واقع درک پتانسیل تجاری کشور به عنوان گامی در جهت اقتصاد جهانی می تواند با حذف موانع گمرکی ، دسترسی کشورها را به بازارهای وسیع تر عملی نماید و موانع انتقال سرمایه و فناوری را از میان بردارد و به عنوان فرصتی ، نقاط مبهم جهانی شدن اقتصاد را شفاف نماید.کشورهای در  حال توسعه سعی میکنند مسائل تجاری و اقتصادی را در مقیاس کوچکتر حل و فصل کنند تا زمینه ارتقای سرمایه گذاری و رشد اقتصادی را فراهم آورند(طیبی و آذربایجانی، 1380، 64).

    کشور جمهوری اسلامی ایران نیز از شرایط ذکر شده مستثنا نبوده و نمی تواند شرایط جهانی شدن را به یکباره مورد پذیرش یا رد قرار دهد.در این خصوص یکپارچگی های مختلف اقتصادی می تواند فرصت های موجود را به منصه ظهور رساند و مشکلات و چالش های وارد شدن در فرایند جهانی شدن را شفاف نماید(شیرین زاده، 1390، 39)

    هدف اصلی در مطالعه حاضر بستر سازی برای ورود کشور ایران در تجارت جهانی است.از اینرو باید ابتدا با توجه به روند تجارت خارجی ایران در سالهای گذشته ، کشورهایی که از پتاسیل تجاری بیشتری برخوردار هستند مشخص شوند و سپس میزان پتانسیل تجاری آنها برآورد گردد.در مطالعه حاضر ابتدا کشورهایی که در دهه ی گذشته بیشترین حجم تجارت را با ایران داشته اند مورد بررسی قرار می گیرند و تاثیرات آن از طریق مدل جاذبه بر جریانات تجارت دو جانبه کشور ایران تحلیل می شود. در واقع مسئله اصلی تحقیق حاضر اینست که بین تجارت بالقوه و بالفعل کشور ایران با کشورهای منتخب شکاف فاحشی وجود دارد و از همه پتانسیل تجارت خارجی استفاده نشده است.

    1-3- ضرورت و اهمیت تحقیق

    در دنیایی که روند جهانی شدن در آن سرعت چشمگیری دارد ، منطقه گرایی بسیار با اهمیت است ، زیرا روابط درون منطقه ای می تواند تسهیل کننده ی جهانی شدن باشد.منطقه گرایی در یک ساختار  مبتنی بر صلح مثبت انجام می گیرد و غالبا ار روند های غیر سیاسی شروع می شود تا در نهایت به روند های حقوقی و سیاسی منتهی شود.(سیمبر، 1387 ، 114).

     متنوع نمودن درآمد های صادراتی و کاهش وابستگی به درآمدهای حاصل از نفت از جمله دغدغه هایی است که همواره در برنامه های توسعه مدنظر بوده و بر مبنای آن اهداف و سیاستها تعیین شده و اقداماتی نیز صورت گرفته است.به رغم توفیقات در گسترش صادرات غیر نفتی ، همچنان وابستگی به صادرات نفتی در کشور ادامه دارد. از جمله اقدامات به منظور گسترش صادرات غیر نفتی شناسایی بازارهای هدف است. برای شناسایی بازار های هدف لازم است که تواناییهای بالقوه ای که این بازارها برای صدور کالاهای ایرانی دارند ، تعیین شوند.در پی شناسایی بازارهای هدف (بویژه اگر این بازارها منطقه ای باشند که به دلیل کاهش هزینه های حمل و نقل شرایط مساعدتری را برای کالاهای ایرانی در رقابت با کالاهای مشابه خارجی فراهم خواهد کرد ) می توان با این کشورها به انعقاد موافقت نامه های تجاری دو جانبه و یا چند جانبه پرداخت.(شیرین زاده ، 1391 ،8)

    این تحقیق تلاشی است در جهت بررسی عوامل مؤثر بر حجم تجارت خارجی ایران با کشورهایی که طی دهه اخیر وزن زیادی در تجارت خارجی ایران داشته اند و نیز تعیین پتانسیل تجاری ایران با کشورهای منتخب.در واقع در پی پاسخ به این سوال هستیم که آیا ایران از تمامی ظرفیت صادراتی و وارداتی خود استفاده کرد است ؟ و شکاف تجار با کدام کشورها بارزتر است؟

    هر چند از مدل جاذبه برای تبیین روابط تجاری اتحادیه های مختلف استفاده شده است ولی چنین کاری برای کشورهای مدنظر در تحقیق حاضر صورت نگرفته است.

     

    1-4-فرضیه‌ها

    بین تولید ناخالص سرانه داخلی ایران و حجم مبادلات تجاری رابطه معنی داری وجود دارد.

    بین تولید ناخالص سرانه داخلی کشورهای منتخب و حجم مبادلات تجاری رابطه معنی داری وجود دارد.

    بین فاصله جغرافیایی کشورها و حجم مبادلات تجاری آنها رابطه معنی داری وجود دارد

    بین جمعیت ایران و حجم مبادلات تجاری رابطه معنی داری وجود دارد.

    بین جمعیت کشورهای منتخب و حجم مبادلات تجاری رابطه معنی داری وجود دارد.

    بین شاخص لیندر و حجم مبادلات تجاری رابطه معنی داری وجود دارد.

    ایران نتوانسته از ظرفیت تجاری خود به طور کامل بهره ببرد

     

    1-5-اهداف تحقیق

    برآورد پتانسیل تجاری ایران با کشورهای منتخب

    الویت بندی عوامل مؤثر  در تجارت دو جانبه کشور ایران با کشورهای منتخب

    تعیین کشش هریک از عوامل شناسایی شده

    برآورد شکاف تجاری هر یک از طرف های تجاری منتخب

     

    1-6- مراحل تدوین مدل اقتصاد سنجی

    تحقیق از نظر هدف یک تحقیق کاربردی است و از نظر ماهیت و روش تحقیق توصیفی _ تحلیلی و همبستگی است. مطالعه حاضر یک کار تجربی است و مشتمل بر مراحل زیر می باشد:

    تصریح سنجی : اولین و مهمترین مرحله در یک کار تجربی ، مشخص کردن متغیرهای وابسته و مستقل ،شکل تابعی الگو و مقادیر و علائم مورد انتظار پارامترها است.در تحقیق حاضر با تبعیت از مقاله های کار شده در داخل و خارج از کشور و نیز روابط منطقی حاکم بر متغیرها ، الگوی مورد نظر انتخاب شده و برازش می شود.

    تجزیه و تحلیل داده ها: مرحله بسیار مهم بعدی استخراج داده های مورد نیاز و مناسب می باشد.اطلاعات لازم مبتنی بر بانک اطلاعاتی سایت های مرجع می باشد.

    روش سنجی : پس از طی مراحل اول و دوم باید روش مناسب بررسی مساله و همچنین روش مناسب تخمین انتخاب شود.در مطالعه حاضر پس ار تبیین مدل در قالب تابع کاب داگلاس از روش پنل دیتا جهت تخمین استفاده می شود

    ارزیابی الگو و تخمین ها و استنباط آماری:در  این مرحله ، نتایج تخمین الگوی تدوین شده با استفاده از داده های موجود ارزیابی می شود. در این راستا از آزمون های ریشه واحد (لوین و لین – ایم – پسران و شین ) ، هم انباشتگی ، t ، F ، LM ، Hausman ،دوربین واتسون و ... استفاده شده است

    تحلیل نتایج : در آخر نتایج حاصل از برآورد مدل تحلیل می شود و بر اساس آن پیشنهادات و راهکارها ارائه میگردد.

     

    1-7-تعریف واژه ها و اصطلاحات فنی و تخصصی

    1-7-1-جهانی شدن اقتصاد

    الگوی کامل شده ای از فعالیت فرامرزی است که افزایش سرمایه گذاری بین المللی ، توسعه تجارت بین الملل ، توسعه اطلاعات و فن آوری و ادغام اقتصادهای ملی را به همراه می آورد و مفهومی نو از رقابت جهانی و توسعه روابط بین الملل آنها را مطرح می سازد.( بهکش ، 1386 ، 86)

     

     

    1-7-2-یکپارچگی اقتصادی

    تئوری یکپارچگی بررسی سیاست های تجاری تبعیضی و سایر همکاری های اقتصادی می پردازد که مبتنی بر کاهش و حذف محدودیت های تجاری میان کشورهای عضو و سایر همکاری های اقتصادی فی ما بین است. کشورهایی که از منافع اقتصادی مشترک و پیوندهای سیاسی برخوردارند ، با ایجاد یکپارچگی در واقع تجارت آزاد را باسیاست های حمایتی ادغام می کنند و ضمن آن که محدودیت های تجاری میان خود را به حداقل ممکن تقلیل می دهند ، کشورهای غیر عضو را با سیاست های تبعیضی روبرو می کنند (رحمانی ،1382 ، 190).

    1-7-3-منطقه گرایی

    منطقه گرایی در واژه نامه اصطلاحات سیاسی تجاری به معنی مجموعه اقداماتی است که گاهی از طریق ایجاد منطقه ی آزاد و یا اتحادیه ی گمرکی بین دولتها ، به منظور آزادسازی یا تسهیل تجارت در سطح منطقه صورت میگرد (عسگری ، 1386 ، 74).

    1-7-4-پتانسیل تجاری

    پتانسیل تجاری ، میران تجارتی را که کشورها به طور بالقوه می توانند با توجه به عوامل تعیین کننده تجارت با یکدیگر داشته باشند ، را نشان می دهد (صادقی یارندی ، 1384 ، 34).

    1-7-5-تجارت دو جانبه

    تجارت دو جانبه یا داد و ستد متقابل به تجارتی گفته می شود که بین دو کشور و معمولا تحت مذاکرات حکومتی انجام می شود. در تجارت دو جانبه شخصی کالایی به اندازه و ارزش مشخص را در ازای وارداتی به اندازه یا ارزش توافق شده ، به شریکش صادر می کند (همان ،23).

    1-7-6-مدل جاذبه

    این مدل ها به عنوان یک ابزار مناسب بطور گسترده در تجارت بین الملل برای توضیح جریان های تجاری دو جانبه بکار می روند. در اقتصاد بین الملل ، این مدل ها امکان برآورد پتانسیل تجاری دو جانبه در یک مقطع زمانی خاص و به طور همزمان از دیدگاه کشور صادر کننده و وارد کننده  را فراهم می آورد. در واقع برآورد پتانسیل تجاری بین دو کشور در یک مدل خاص جاذبه با استفاده از عواملی که می توانند تعیین کننده آن باشند، صورت می گیرد. این عوامل ، ویژگی های اقتصادی دو کشور و موانع و مشوق هایی هستند که برای تجارت بین دو کشور وجود دارند. در واقع در چارچوب این مدل می توان موانع و تشویق های موجود را بصورت متغیر کمی و یا متغیر کیفی که در بازارهای خاص و قابل قبول کمی شده اند ، وارد مدل کرده و تاثیر آن را بر تجارت دو جانبه بررسی نمود (فتحی ، 1381 ، 54).

     

     

     

     

     

    فصل دوم

     ادبیات  و پیشینه تحقیق

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    2-1-مقدمه

    در عصر جهانی شدن، توسعه اقتصادی دیگر یک مقوله صرفًا ملی نیست و کشورها برای دستیابی به سطح مطلوبی از توسعه و رفاه ملی، به ناچار باید زمینه های برخورداری از امکانات و منابع بین المللی را فراهم نمایند. چگونگی تمهید این ساز و کار جهت استفاده از منابع جهانی و منطقه ای از جمله مهمترین مقولاتی است که امروزه پیش روی تمامی کشورها بویژه ممالک در حال توسعه و به طور اخص کشورهای واقع در محیط منطق های ایران قرار دارد. این ساز و کار در سطح رفتار کشورها در نظام بین الملل، کارکردی چند لایه دارد.(حسینی و بزرگی،1381، 3 )

    منطقه گرایی و یکپارچگی اقتصادی از مؤثرترین راه های گشودن تدریجی اقتصادهای ملی و ادغام آنها در اقتصاد جهانی در شرایط رقابتی است.اقتصاد منطقه ای به عنوان گامی در جهت اقتصاد جهانی می تواند با حذف موانع گمرکی در منطقه، دسترسی کشورها را به بازارهای وسیع تر عملی نماید و موانع انتقال سرمایه و فناوری را از میان بردارد و به عنوان فرصتی ، نقاط مبهم جهانی شدن اقتصاد را شفاف نماید.

    رفع موانع تجارت آزاد ، بهترین سیاست تجاری است که در دسترسی به بازارها را بر اساس اصل رقابت آزاد امکان پذیر می سازد و می تواند کشورهای مختلف را در راه رسیدن به تجارت آزاد مورد محک و آزمایش قرار دهد. به علاوه ترتیبات منطقه ای با لغو محدودیت های تجاری، ایجاد نظام هماهنگ تعرفه های گمرکی و تخصیص بهینه تر منابع ، زمینه مساعدی را برای تولید در مقیاس کلان و فروش در بازار منطقه به وجود می آورد و بستر مناسبی برای رشد اقتصادی پویای منطقه فراهم می کند. بدین ترتیب افزایش سرمایه گذاری و ایجاد فرصت های شغلی نیز حاصل شده و مزیت های نسبی و توانمندیهای اقتصادی کشورهای مختلف آشکار می شود و در انتها می تواند با تاثیرات و منافع ایستا و پویای خود رفاه اقتصادی کشورها را نیز افزایش دهد.

    موج جدید یکپارچگی اقتصادی و ترتیبات تجاری از آغاز دهه 1990 شکل جدیدی به این گونه تشکل ها بخشید و روند فرآیند جهانی شدن نیز چهره تازه ای از این ترتیبات تجاری را به نمایش گذاشته است ، به طوری که کشورهای مختلف جهت شناسایی توانمندی های اقتصاد خود و احراز شرایط لازم به منظور مقابله با فرآیند جهانی شدن ، تمایل بیشتری برای حضور در یکپارچگی های اقتصادی و ترتیبات تجاری از خود نشان می دهند.به علاوه این شکل از همکاری های اقتصادی می تواند حجم جریانات تجاری کشورهای شریک را افزایش دهد و با توجه به مزیت نسبی و توانمندی اقتصادهای متفاوت ، پدیده ایجاد تجارت را افزایش و در مقابل پدیده انحراف تجارت را کاهش دهد. به این ترتیب یکپارچگی منطقه ای و ترتیبات تجاری می تواند زمینه و مقدمه حضور در عرصه های جهانی اقتصاد تلقی شود. به عبارت دیگر ، این مفهوم در جهت فرآیند جهانی شدن گام برمی دارد. در این زمینه می توان یکپارچگی های اقتصادی و ترتیبات تجاری موفق را یادآوری کرد که تاثیرات متفاوت این یکپارچگی ها را در اقتصاد داخلی،تجارت خارجی و اقتصاد جهانی تجربه نموده اند.

    کشور جمهوری اسلامی ایران نیز که در زمره کشورهای در حال توسعه قرار دارد، تجربه حضور در این یکپارچگی ها را دارد، اما موفقیت چندانی در این زمینه به دست نیاورده است. حضور ایران در یکپارچگی های اقتصادی و ترتیبات تجاری مطلوب می تواند موقعیت مناسبی برای ارتقای پارامترها و مسائل تجاری و اقتصادی ایران باشد و زمینه رشد اقتصادی و افزایش سرمایه گذاری را در این مسیر ایجاد کند و با شناخت مزیت های نسبی و تخصیص بهینه تر منابع فراهم نماید و قدرت رقابتی اقتصاد ایران را به بوته آزمایش بسپارد.به علاوه با کسب قدرت رقابت بالاتر در بعد تجارت بین الملل، می تواند در روند حرکت فرآیند جهانی شدن ، اقتصاد خود را بیمه نماید. به عبارت دیگر، حضور ایران در ترتیبات تجاری و یکپارچگی منطقه ای می تواند مقدمات حضور در عرصه اقتصاد جهانی را فراهم نماید و اقتصاد ایران را در جهت تعامل با اقتصاد جهانی به استفاده از فرصت های حاصل شده تحت تأثیر فرآیند جهانی شدن ترغیب کرده و همچنین آن را از چالش ها و تاثیرات منفی این فرآیند دور کند.(کریمی، 1385، 118)

    2-2-جهانی شدن

    یکی از مهم ترین تحولات ربع آخر قرن بیستم افزایش ارتباط و وابستگی متقابل اقتصادها و بازارهای جهان است.جهانی شدن اقتصاد به معنی گشوده شدن مرزها، توسعه تجارت و سرعت بخشیدن به تحولات تکنولوژیکی است. در جهان امروز ، هیچ کشوری نمی تواند در انزوای اقتصادی دوام بیاورد. تمام جنبه های زندگی اقتصادی یک کشور با اقتصاد سایر کشورها در ارتباط است.این ارتباط به شکل نقل و انتقالات بین المللی کالا و خدمات ، کارگر ، واحد ها تولیدی ، منابع سرمایه ای و تکنولوژی می باشد.شواهد بسیاری وجود دارد که نشان می دهد وابستگی متقابل کشورهای صنعتی به یکدیگر افزایش یافته است.بین المللی شدن بازارهای مالی و بازارهای کالا، همراه با دسترسی وسیع و سریع به اطلاعات و باعث شده که آنچه در یک کشور بویژه یک کشور بزرگ روی می دهد به سرعت و با شدت در کشورهای دیگر احساس می شود.(تقوی ، 1379 ، 167). ادغامهای منطقه ای روش مناسبی برای پیوستن به روند جهانی سازی با هزینه کمتر و دست آورد بیشتر است. در واقع در این روش تشکیل ادغام های منطقه ای گام اول ورود به جهانی شدن است. این روش به کشورهای در حال رشد اجازه میدهد تا با همکاری یکدیگر و با تقسیم کار و بازار ظرفیتهای لازم برای پیوستن به اقتصاد جهانی را در کشورهای خود ایجاد کنند، با پشتیبانی از یکدیگر با قدرت بیشتری وارد مذاکرات جهانی بشوند و با همیاری و پشتیبانی یکدیگر پیآمدهای منفی جهانی شدن را به حداقل برسانند.(زمانی ،1384 ،117). کشور جمهوری اسلامی ایران نمی تواند شرایط جهانی شدن را به یکباره مورد پذیرش یا رد قرار دهد.در این خصوص شناخت پتانسیل تجاری با کشورهای مختلف و کاهش تدریجی موانع تجاری با کشورهایی که از پتانسیل تجاری بالاتری برخوردار است ، می تواند فرصت های موجود را به منصه ظهور رساند و مشکلات و چالش های وارد شدن در فرایند جهانی شدن را شفاف نماید.

    2-3-آثار جهانی شدن  بر اقتصاد ایران

    آثار مثبت و منفی جهانی شدن برای اقتصاد و جامعه ایران نیز در قالب منافع و زیان های آن قابل بحث است.

    2-3-1-منافع

     آزادسازی تجاری ، رقابت های جهانی را در تولید و بهبود کیفیت محصولات افزایش می دهد. با وجود اینکه اقتصاد ایران عمدتا دولتی و تحت حمایت های دولت است و توان رقابت با اقتصاد جهانی را ندارد. ولی بسیار از زمینه ها وجود دارد که اقتصاد ایران دارای مزیت نسبی و حتی مزیت مطلق است که با سرمایه گذاری در این بخش ها نه تنها به رونق اقتصادی کمک می شود بلکه آسیب پذیری آزادسازی اقتصاد در تعامل با اقتصاد جهانی را به حداقل می رساند.برای مثال ایران در نفت مزیت نسبی دارد و با تبدیل این فرآورده به محصولات و مشتقات نفتی ارزش افزوده به مراتب بیشتری کسب می کند. سرمایه گذاری خارجی و ورود فناوری خارجی فرصتی است که ایران می تواند با حفظ شرایط لازم زمینه های قانونی آن را فراهم نموده و از آن استفاده نماید . سرمایه های فیزیکی و مالی و سرمایه انسانی عوامل اصلی در تولیدند که حفظ و به کار گیری آنها می تواند توسعه اقتصادی را تسریع کند. آزاد سازی اقتصادی و ورود کالاهای متنوع و ارزان سبب افزایش سطح انتخاب و در نتیجه رفاه مصرف کنندگان خواهد بود.

    Abstract

    Turning to regionalism and economic integration is the solution that developing economies will provide for confronting with global economy. Islamic republic of Iran can’t accept or reject globalization situation .Therefore business and economic problems should be solved in small scale. In this relation different economic integration can appear available opportunities and problems and make clearchallenges of entering into global process. The current study is going to determine Iran’s business potential with 13 countries that constitute the most volume of Iran’s foeign business. Therefore we benefited from generalized gravity model and for estimating it multi variable regression model with panel data has been used. He result of the research indicates that the most significant variables affecting exchanges volume of Iran is gross domestic per capita and countries population and the variable of geographical distance had little influence. On the other hand the most trade gap of Iran was by Turkey and England and the least one was for Afganistan.

    Key words: economic integration, globalization, Gravity model of data potential, business gap

    Estimating business gap of Iran with selected countries

    Field of study; business management- trend of internal marketing

  • فهرست و منابع پایان نامه برآورد پتانسیل تجاری ایران با کشورهای منتخب

    فهرست مطالب

    عنوان                                                                                                       صفحه

    فصل اول : کلیات تحقیق

    1-1-مقدمه.............................................................................................................................. 2

    1-2-بیان مسأله......................................................................................................................... 3

    1-3- ضرورت و اهمیت تحقیق................................................................................................. 3

    1-4-فرضیه‌ها........................................................................................................................... 4

    1-5-اهداف تحقیق................................................................................................................... 4

    1-6- مراحل تدوین مدل اقتصاد سنجی ..................................................................................... 5

    1-7-تعریف واژه ها و اصطلاحات فنی و تخصصی.................................................................... 5

    1-7-1-جهانی شدن اقتصاد....................................................................................................... 5

    1-7-2-یکپارچگی اقتصادی...................................................................................................... 6

    1-7-3-منطقه گرایی................................................................................................................. 6

    1-7-4-پتانسیل تجاری............................................................................................................. 6

    1-7-5-تجارت دو جانبه........................................................................................................... 6

    1-7-6-مدل جاذبه.................................................................................................................... 6

    فصل دوم : ادبیات  و پیشینه تحقیق

    2-1-مقدمه....................................................................................................................... 8

    2-2-جهانی شدن.............................................................................................................. 9

    2-3-آثار جهانی شدن  بر اقتصاد ایران................................................................................ 10

    2-3-1-منافع................................................................................................................... 10

    2-3-2-زیانها................................................................................................................... 10

    2-4-مفهوم یکپارچگی و اشکال آن........................................................................................... 10

    2-5-اثرات رفاهی یکپارچگی اقتصادی...................................................................................... 12

    2-5-1-آثار رفاهی ایستا................................................................................................... 12

    2-5-1-1-ایجاد تجارت................................................................................................... 12

    2-5-1-2-انحراف تجارت............................................................................................... 12

    2-5-2-آثار رفاهی پویا..................................................................................................... 13

    2-6-آثار کاهش موانع تجاری کشورهای در حال توسعه بر رشد کشور.................................. 13

    2-7-همپیوندی اقتصادی.................................................................................................... 15

    2-8-نظریات اقتصادی در تجارت بین الملل....................................................................... 17

    2-8-1-تئوری هکشر- اوهلین........................................................................................... 17

    2-8-2-نظریه های جدید تجارت...................................................................................... 19

    2-9-تبیین شاخص های اثرگذار بر تسهیل همگرایی اقتصادی............................................... 21

    2-9-1-شاخص توسعه انسانی........................................................................................... 21

    2-9-2تولید سرانه............................................................................................................. 23

    2-9-3-درجه باز بودن اقتصاد........................................................................................... 24

    2-9-4-سرمایه گذاری مستقیم خارجی............................................................................... 26

    2-9-5 -جمعیت.............................................................................................................. 27

    2-10-مفهوم پتانسیل تجاری و روشهای محاسبه آن............................................................. 28

    2-10-1-روش ساده برآورد پتانسیل تجاری....................................................................... 28

    2-10-2-روش برآورد پتانسیل تجاری با استفاده از آزمون مشابهت و اکمال تجاری            29

    2-10-3-فرضیه لیندر....................................................................................................... 29

    2-10-4-معیار فینگر – کرینین (F-K)............................................................................... 30

    2-10-5-معیار کسینوس(Cosine).......................................................................................... 31

    2-10-6-معیار تشابه(EIS).............................................................................................. 31

    2-10-7-شاخص مزیت نسبی آشکار شده(RCA)............................................................ 32

    2-10-8-شاخص گروبل – لوید....................................................................................... 32

    2-11- برآورد پتانسیل تجاری از مدل جاذبه....................................................................... 33

    2-11-1-تاریخچه مدل جاذبه........................................................................................... 34

    2-11-2-مزایا و معایب مدل جاذبه.................................................................................... 34

    2-11-3-الگوی تعمیم یافته مدل جاذبه.............................................................................. 35

    2-12-پیشینه تحقیق.......................................................................................................... 37

    2-12-1-مطالعات خارجی............................................................................................... 37

    2-12-2-مطالعات داخلی................................................................................................. 40

     

    فصل سوم : روش تحقیق و تبیین مدل

    3-1-مقدمه....................................................................................................................... 44

    3-2- مدل پانل دیتا........................................................................................................... 44

    3-2-1- محاسن استفاده از مدل پانل‌دیتا............................................................................. 45

    3-2-2- محدودیت های پانل دیتا...................................................................................... 46

    3-3- مراحل  روش تخمین مدل بوسیله داده های تلفیقی..................................................... 46

    3-3-1- اثرات ثابت......................................................................................................... 47

    3-3-2- اثرات تصادفی.................................................................................................... 48

    3-3-3- آماره هاسمن....................................................................................................... 48

    3-4-بررسی و تحلیل آماری متغیرهای تحقیق...................................................................... 50

    3-4-1-متغیر وابسته......................................................................................................... 50

    3-4-2-متغیر های توضیحی..................................................................................................... 50

    فصل چهارم :تخمین مدل

    4-1-مقدمه....................................................................................................................... 55

    4-2- مراحل برآورد مدل................................................................................................... 56

    4-2-1-آزمون ریشه واحد................................................................................................. 57

    4-2-2- آزمون هم انباشتگی.............................................................................................. 58

    4-3-نتایج حاصل از برآورد و تفسیر ضرایب...................................................................... 61

    4-4-شکاف تجاری کشورها.............................................................................................. 62

    فصل پنجم : نتیجه گیری و پیشنهادات

    5-1-مقدمه....................................................................................................................... 67

    5-2- نتیجه گیری............................................................................................................. 67

    5-3-بحث در مورد نتایج:.................................................................................................. 68

    5-4- نتایج آزمون فرضیه................................................................................................... 69

    5-5- پیشنهادات بر مبنای نتایج حاصل از آزمون فرضیه های تحقیق...................................... 70

    5-6- پیشنهادات برای تحقیقات آتی.................................................................................. 71

    منابع و مأخذ..................................................................................................................... 72

    پیوست..................................................................................................................................... 75

     

     

     

    فهرست جداول

    عنوان                                                                                                       صفحه

    جدول 2-1-شاخص توسعه انسانی....................................................................................... 22

    جدول2-2-تولید ناخالص سرانه داخلی................................................................................. 23

    جدول2-3-درجه بازی اقتصاد.............................................................................................. 25

    جدول2-4- نسبت سرمایه گذاری مستقیم خارجی به تولید ناخالص داخلی.............................. 26

    جدول2-5- جمعیت............................................................................................................ 27

    جدول4-1-انتظارات تئوریک علائم پارامترها......................................................................... 56

    جدول 4-2- نتایج آزمون­ ریشه واحد LLC (با عرض از مبدأ و روند)...................................... 58

    جدول 4-3- نتایج آزمون­ ریشه واحد LLC (با عرض از مبدأ و روند) در سطح یک.................. 58

    جدول 4-4- نتایج آزمون هم­انباشتگی پدرونی........................................................................ 59

    جدول4-5- آزمون انتخاب مدل مناسب برای پانل.................................................................. 60

    جد.ل4-6-نتایج تخمین....................................................................................................... 61

    جدول4-7- میانگین شکاف تجاری کشورها طی سالهای 2001-2011................................. 64

    جدول5-1-خروجی تخمین................................................................................................. 68

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    فهرست نمودارها

    عنوان                                                                                                       صفحه

    نمودار 2-1-تولید ناخالص سرانه داخلی............................................................................. 24

    نمودار2-2- درجه باز بودن اقتصاد کشورها......................................................................... 25

    جدول 2-3-سرمایه گذاری مستقیم خارجی......................................................................... 27

    نمودار 3-1- میانگین حجم مبادلات کشور با کشورهای منتخب طی سالهای 2011-2001.... 50

    نمودار 3-2- ارتباط حجم مبادلات و تولید ناخالص داخلی ایران.......................................... 51

    نمودار  3-3- حجم مبادلات و جمعیت ایران...................................................................... 52

    نمودار 3-4–حجم مبادلات و میانگین جمعیت کشورهای منتخب.......................................... 52

    نمودار3-5 – حجم مبادلات و فاصله.................................................................................. 53

    نمودار 3-6- حجم مبادلات و تشابه اقتصادی...................................................................... 53

    نمودار4-1-شکاف تجاری کشور ایران با کشورهای منتخب.................................................. 62

    نمودار 4-2-میانگین شکاف تجاری کشورها........................................................................ 65

    نمودار 5-1- متوسط شکاف تجاری.................................................................................... 69

    منابع و مأخذ

    ابریشمی، حمید،محسن مهرآرا و محمدرضا ایران نژاد ،1389،بررسی اثر سیاست های آزاد تجاری بر رشد اقتصادی(مطالعه موردی کشورهای اسلامی)،مجله تحقیقاتی اقتصادی،شماره 91،ص219.

    اسدی ، علی ، 1385 ،جهانی شدن و پیامدهای آن بر اقتصاد ایران ، مجله علوم انسانی دانشگاه علامه طباطبایی ، شماره 64 ،ص20

    امامی،کریم،شعبانی،نفیسه،تبیین تجارت درون صنعت میان کشورهای واقع در آسیای جنوب غربی در قالب مدل جاذبه،فصلنامه مدلسازی اقتصادی،1388،سال سوم،شماره3،ص4

    تقوی ، مهدی ، 1379 ، اقتصاد سیاسی بین المللی ، انتشارات پژوهشکده امور اقتصادی ،چاپ اول، ص167.

    جلایی ، سید عبدالمجید ، سلیمانی ، سعید ، 1385، یکپارچگی تجاری ایران با کشورهای عضو اکو : کاربرد یک مدل جاذبه ، فصلنامه پژوهشهای افتصادی ، سال ششم ، شماره چهارم ، ص 1

    حسن پور ، یوسف ، ثاقب ،حسن ،1383 ،بررسی زمینه های مشارکت کشورهای ساحلی دریای خزر در تجارت کالایی،شماره 30،ص 158-139.

    حسینی،میرعبدا...، بزرگی، وحید، 1381، شرکای منطقه ای ایران و امکان تشکیل هسته مرکزی یک همپیوندی اقتصادی منطقه ای، موسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی،شماره 23.

    رحمانی، میترا، 1376، بررسی آثاریکپارچگی بر تجارت بین کشورهای عضو اکو: مدل جاذبه ، پایان نامه کارشناسی ارشد ، دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران

    رحمانی، میترا،عابدین ،محمدرضا ، بررسی امکان توسعه صادرات ایران با شرکای تجاری منتخب ، شماره 46 ، بهار 1387 ،ص 145

    رسولی، اسماعیل، تخمین تابع تقاضای جهانگرد ورودی به ایران،پایان نامه کارشناسی ارشد ،1381 ، دانشگاه علامه طباطبائی

    زمانی ، هادی ، 1384 ، ایران : فرصتها و چالش های جهانی شدن ، انتشارات بال،چاپ اول ،117.

    سیمبر، رضا ، ایران و منطقه گرایی در آسیای جنوب غربی : راهبردها و راهکارها در سیاست خارجی ایران ، دو فصلنامه پژوهش سیاست نظری ، شماره 5 ، زمستان 1378  و بهار 1388 .

    سوری، امیررضا، شکینی ، احمد، 1390، عوامل موثر بر تجارت متقابل ایران با بلوک های منطقه ای ،فصلنامه مدلسازی اقتصادی، سال سوم، شماره 3.

     

    شکیبایی ، علیرضا ، بطا ، فاطمه کبری ، 1389 ، پتانسیل تجاری کشورهای بلوک منطقه آسیای جنوب غربی ، مجله دانش و توسعه (علمی-پژوهشی)،سال هجدهم ، شماره 31 ،ص 141

    شیرین زاده ، معصومه ،1391 ،برآورد پتانسیل تجاری میان ایران و کشورهای منتخب در منطقه ،پایان نامه کارشناسی ارشد،دانشگاه تهران مرکزی،

    عسگری ، حشمت اله ،1389 ، تحلیل پتانسیل تجاری بین ایران و کشورهای منتخب در منطقه با تاکید بر چارچوب موافقتنامه های تجاری منطقه ، پژوهشنامه اقتصادی ،سال دهم ، شماره دوم ،ص83

    فتحی ، یحیی ،  ،1381برآورد پتانسیل های صادراتی ایران به کره جنوبی بر اساس شبیه سازی الگوی صادرات ایران به مجموعه کشورهای طرف تجاری با استفاده از تقریب مدل TradeSim ،فصلنامه پژوهشهای بازرگانی ،شماره 25.

    صادقی یارندی ، سیف اله ،1384 ، توسعه تجارت دو جانبه ایران با گروه هشت کشور اسلامی ،  چاپ اول ، تهران ، شرکت چاپ و نشر بازرگانی.

    صالح منش، احمد و ابراهیم علی رازینی و علیرضا باستانی ، 1384 ، بررسی پتانسیل تجاری میان ایران و کشورهای منتخب در منطقه، معاونت برنامه ریزی و امور اقتصادی وزارت بازرگانی،ص 1-20.

    طیبی،کمیل،آذربایجانی،کریم،1380، بررسی پتانسیل تجاری میان ایران و اکراین:بکارگیری یک مدل جاذبه ،پژوهشنامه بازرگانی ، شماره21

    کریمی،حسین، 1385 ،جهانی شدن ،یکپارچگی اقتصادی و پتانسیل تجاری:بررسی مدل جاذبه در تحلیل تجاری ایران،فصلنامه اقتصاد و تجارت نوین، ،شماره 5،ص118

    لطفعلی پور،محمدرضا و دیگران ، بررسی همگرایی اقتصادی میان ایران و کشورهای آمریکای لاتین ،فصلنامه پژوهش های رشد و توسعه اقتصادی، سال اول ، شماره سوم ، تابستان 1390

    متوسلی، محمود ،1380،سیاست های تجاری و توسعه اقتصادی، تهران، مؤسسه مطالعات و پژوهش های بازرگانی.

    محمدی ، تیمور ، اقتصاد سنجی کاربردی : پنل دیتا ، جزوه درسی ،1389

    مهدوی ، ابواقاسم ، مجد رضایی ، حورا ،1388 ، بررسی یکپارچه سازی کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی بر رشد اقتصادی کشورهای منتخب ، فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، شماره 52 ، ص129

    مهرآرا،محسن ، فضائلی ، اکبر ،رابطه هزینه های سلامت و رشد اقتصادی در کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا(منا)،فصلنامه علمی – پژوهشی مدیریت سلامت  ، دوره 12 ،شماره 35 ،سال 1388.

    نوفرستی ،محمد ، ریشه واحد و همجمعی در اقتصاد سنجی ، 1378 ، خدمات فرهنگی رسا ، تهران

    هژبرکیانی ، کامبیز ، بررسی ثبات تقاضای پول و جنبه های پویای آن در ایران ، 1376 ،تهران ، موسسه تحقیقات پولی و بانکی ، پژوهشکده بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.

    شهرستانی، حمید، حیدری، علی عباس، 1389، اثرات تشکیل یکپارچگی اقتصادی بر وضعیت ترازپرداختهای کشورهای منتخب در حال توسعه، فصلنامه مدلسازی اقتصادی، سال سوم، شماره 1، پیاپی 7، صص 1-26 

     

    Arnon, A & Spivak, A & Weiblatt, J., (1996). The potential for trade between Israel, the Palestinians and Jordan.World Econ. 19, 113–134.

    Edmond, S. C., & Croix, S. L., (2008). China trade: Busting Gravity’s bouns, Jounal of Asian Economics, 19, 455-466

     

    Finger & Kreinin., (1988). Measure of export – import similarity trade integration in South Africa, CEP 2, Working Paper, No, 2002-12.

    Greenaway, D., & C, Milner., (1981). Trade imbalance effects in the measurement of intra industry trade, Weltwist chaftliches, 177,756-762.

    Kenndy & Mchugan., (1983). Tast similarity and intensity, Welterwirstchafteliches Archive, 1191.

    McCallum,J.National borders matter,Canada-U.S.regional trade patterns , American Economic Review , 1995,p615

     

    Panchamuchi, V. R., & Others., (1995). Complementarity in trade and production, Amesterdam Sage Publication, 5(2), 121-130.

    Salvatore Dominic (1990), "International trade policies,Industrialization and Economic Development", The International Trade Journal, Vol. 10, No. 1.

    Karagoz, Kadir, Ozan Saray,M. ,(2010), Trade Potential of Turkey with Asia-Pacific Countries: Evidence from Panel Gravity Model, International Economic Studies, Vol. 36, No. 1 (New Issue), pp. 19-26.

    Gul, Nazia , Hafiz, M. Yasin,2011,  The Trade Potential of Pakistan: An Application of the Gravity Model, The Lahore Journal of Economics,No 16 : 1: pp. 23-62

    Zwinkels, Remco. C. J., & Beugelsdijk, S., (2010). Gravity equations: Workhorse or Trojan horse in explaining trade and FDI patterns across time and space?, International Business Review, 19, 102-115

    Zarzoso, M.I., & Felicitas Nowak Lehmann., (2003). Augmented Gravity model: An Emprical Application to Mercosur – European Union Trade Flows, Journal of Applied Economics, 5, 2, 219-316

    http://www.tccim.ir/

    www.cbi.ir

    www.geobytes.com /city distance

    www.worldbank.org

     



تحقیق در مورد پایان نامه برآورد پتانسیل تجاری ایران با کشورهای منتخب, مقاله در مورد پایان نامه برآورد پتانسیل تجاری ایران با کشورهای منتخب, پروژه دانشجویی در مورد پایان نامه برآورد پتانسیل تجاری ایران با کشورهای منتخب, پروپوزال در مورد پایان نامه برآورد پتانسیل تجاری ایران با کشورهای منتخب, تز دکترا در مورد پایان نامه برآورد پتانسیل تجاری ایران با کشورهای منتخب, تحقیقات دانشجویی درباره پایان نامه برآورد پتانسیل تجاری ایران با کشورهای منتخب, مقالات دانشجویی درباره پایان نامه برآورد پتانسیل تجاری ایران با کشورهای منتخب, پروژه درباره پایان نامه برآورد پتانسیل تجاری ایران با کشورهای منتخب, گزارش سمینار در مورد پایان نامه برآورد پتانسیل تجاری ایران با کشورهای منتخب, پروژه دانشجویی در مورد پایان نامه برآورد پتانسیل تجاری ایران با کشورهای منتخب, تحقیق دانش آموزی در مورد پایان نامه برآورد پتانسیل تجاری ایران با کشورهای منتخب, مقاله دانش آموزی در مورد پایان نامه برآورد پتانسیل تجاری ایران با کشورهای منتخب, رساله دکترا در مورد پایان نامه برآورد پتانسیل تجاری ایران با کشورهای منتخب

ثبت سفارش
تعداد
عنوان محصول
بانک دانلود پایان نامه رسا تسیس