پایان نامه باورهای فطری از دیدگاه فلاسفه و متکلمین اسلامی

مشخص نشده
127
298 KB
26548
مشخص نشده
مشخص نشده
قیمت: ۱۲,۷۰۰ تومان
دانلود فایل
  • خلاصه
  • فهرست و منابع
  • خلاصه پایان نامه باورهای فطری از دیدگاه فلاسفه و متکلمین اسلامی

    M.Aپایان نامه جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد

    گرایش فلسفه وحکمت اسلامی

    سال 1386

    بیان مسئله:

    سپاس فراوان آفریدگاری را سزاست که جهان هستی را همسان و هماهنگ با احتیاجات ونیازهای بشر سامان داده وبا تدبیر حکیمانه خود آنرا پرورده است.

    تحیّات ودرود نامحدودبروالاترین معلم ومربّی انسان یعنی پیامبر اکرم «ص»که بامدد وحی الهی وکتاب آسمانی، بشریت را به صراط مستقیم ورهنمودهای درخشان فرهنگ وتمدن آشنا ساخته است، وهمچنین برامامان وپیشوایان راه حق که همواره اهتمام و عنایات خودر ا به جامعه بشری مصروف داشته اند.

    انسان از سپیده دم تاریخ ،پیش ازآنکه بداندچگونه برای خود خانه بسازد ویا خوراک وپوشاک فراهم آورد، دارای یک سری اعتقادات وباروهای فطری دروجوداوبوده است که مهمترین آنها نیاز بشر به دین در هر عصروزمانی است .یکی از نکاتی که قرآن در این مورد بدان اشاره کرده است آیه : «فَاَقِم وَجهَکَ للّدین حنیفاً فطره الله التّی فطرالناسَ علیها لاتبدیلَ لِخلقِ الله ذلکَ الدّین القیّمُ ولکن اکثر الناس لایعلمون» [1]است .وخداونددراین آیه یادآوری می کند: دین ،هماهنگ با فطرت و طبیعت انسانی است وبنابراین همیشه بصورت یک احتیاج قطعی وضروری بشر ،خودنمایی می کند. انسان از روزی که بوجودآمده همواره خدا راپرستش کرده وبه او عشق می ورزیده است. تاریخ زندگی بشر این نکته را به اثبات رسانده است که بشر ابتدایی هم خدا پرست بوده وهمچنین به روز قیامت ونبوّت اعتقاد داشته است واکثر اندیشمندان وجامعه شناسان به این عقیده اصرار می ورزند.

    از آنجا که عقاید واصول کلی احکام الهی براساس ساختار آفرینش انسان تنظیم شده است ،به رغم تمام تلاشهایی که درطول تاریخ برای نابودی آنها صورت گرفته ، این احکام و عقاید پا بر جا مانده ،وگرچه چند صباحی کم رنگ یا افیون جلوه کرده است ،بالاخره با برطرف شدن موانع، جایگاه فطری خود را باز یافته است .کشورهای کمونیستی شوروی بهترین شاهدان براین مدعایند . [2]

     

     

    موضوع اصلی تحقیق باورهای فطری ازدیدگاه فلاسفه ومتکلمین اسلامی می باشد. دراین تحقیق می کوشیم ابتدا بحث فطرت رابطور کامل بیان کنیم وسپس به معنی ومفهوم باورها در اصطلاح بپردازیم که آیا باورهای فطری درانسان موجود است یانه؟ اگرموجود است نظر فلاسفه ومتکلمین اسلامی را دراین زمینه بیان کنیم.

     

    فلاسفه ومتکلمین اسلامی درزمینه باورهای فطری سه اصل کلی ازعقاید را بیان نموده اندکه ترتیب منطقی آن به این صورت است که نخست بحث خداشناسی وتوحید وبه دنبال آن معادشناسی وسپس پیامبر شناسی مطرح کرده اند.

    چنانکه علامه طباطبایی برمبنای همین عقیده اظهار می دارد که: «قرآن مجید برنامه زندگی انسان را به این نحو ریخت که اساس برنامه خودرا «خداشناسی» قرارداد واعتقاد ویگانگی خدا را اولین اساس دین شناخت وپس ازشناسانیدن خدا«معاد شناسی»راازآن نتیجه گرفت و اصل دیگر قرارداد وسپس ازآن «پیامبرشناسی»از معاد شناسی نتیجه گرفت زیرا پاداش اعمال نیک وبد بدون ابلاغ قبلی طاعت ومعصیت ونیک وبد از راه وحی ونبوّت صورت نمی بندد وآنرا نیز اصلی دیگر قرارداد واین سه اصل نامبرده را اصول دین شمرد.»[3]

    اینکه باورهای فطری مثل،خداشناسی ،معاد ونبوت یک امر فطری است همه فلاسفه و متکلمین اسلامی درباره آنها اتفاق نظر دارند دراین زمینه نظرقرآن وسنت را در مورد فطری بودن باورها بررسی می کنیم  واینکه اگرخداشناسی امر فطری است ،فطری به چه معناست ؟آیا همان معنا مراد است که بعضی از فلاسفه ومتکلمین گفته اند.یعنی ازفطریات منطقی است؟ یا ازآن معنا که مراد ومورد نظرعرفا است که معتقدندانسان مرتبه ای از ریاضت نفسانی و سیروسلوک معنوی خدا را بدون توسل به هیچ برهان واستدلال عقلی وبه نحو حضوری ،شهود می کند، یا مراد چیز دیگری است؟ ازطرفی می بینیم درطول تاریخ بشر توده مردم از راه گرایش به ادیان و از طرف فطرت سلیم خود، دوراز دقت های فلسفی وخودورزی های افراطی ،به خداایمان آورده اندوکمتر فردی از مومنان براثر اقناع عقلی و قبول استدلالات فلسفی به خدا مؤمن شده است. به همین جهت بسیاری از اندیشمندان ومتکلمان وعرفا درطول تاریخ تفکر بشری چه درغرب وشرق ،اصولاً احتیاج عقلی را درباره شناخت خداوند موثر ومفید نمی دانستند ومعتقد بودند که راه خداشناسی ،تجربه دینی وشهود قلبی است.

     

     

    ادیان توحیدی مهم جهان برچنین اساسی مردم رادعوت به ایمان کرده اندو ازاستدلالات عقلی اجتناب ورزیده اند .درقرآن هم اگر چه گاهی ادلّه ای درحد تذکّر وواداشتن عقل فطری بشربه تدبر درجهان هستی وزدودن پرده های غفلت از روی فطرت خداگرایی وخداشناسی بشراست، نه براهین فلسفی متداول برای اثبات خدا .اصولاً ازنظرقرآن سرشت انسان برمعرفت خدا مفتورگشته است:

    «فاَقِم وجهََکَ لِدّین حنیفاً فطرة الله التی فَطَرَ الناس علیها»«روم،30» ودروجود خالق هستی شک وتردیدی وجود ندارد،«اَفی الله شک فاطر السموات والارض»«ابراهیم ،10» ،تا نیاز به استدلال پیچیده فلسفی باشد ولی درعین حال،برای افرادی که این فطرت زلال را به اغراض دنیوی وهواهای نفسانی آلوده کرده اند،ازباب تذکّر و تنبیه واتمام حجّت،ادلّه ساده اقامه نموده است. همچنین درکلام معصومین«ع» خواهیم دید،تکیه برهمین  فطرت شده است وشناخت حقیقی خدا ،ازاحاطه عقلی بشر دورشمرده شده ودر حطیه شناخت باطنی وعقلی قرار گرفته است با توجه به این نکات ،اهمیت وجایگاه بحث خداشناسی فطری روشن می- شود. گرچه هنوز به طور کامل نظریه فطرت تبیین نشده است ،اما به گونه اجمال می توان گفت که خلقت تمام انسانها براساس فطرتی است که این فطرت طالب خداشناسی وخداگرایی می باشد وبدین سان آدمیان پذیرش ذاتی برای توحید عملی ونظری دارند .برخی قائل به فطری بودن نبوّت پیامبر اسلام و ولایت ائمه اطهار«ع»نیز می باشند. بنابراین انسانها دربدوتولد گرایش پذیرش ارکان شیعه را بالقوه دارا می باشند.[4] بنابراین طبعاً باید به بررسی دیدگاهها وعقاید متکلمان ،فلاسفه وعرفا، هرچند به نحو اختصار بپردازیم وهمانطور که اشاره شد دراین پژوهش توجه اصلی به فطرت وباورهای فطری خداشناسی وتوحید، معاد ونبوّت می باشد.

     

    این رساله ازچهارفصل کلی تشکیل یافته که درفصل اول به کلیاتی ودرفصل دوم به بحث فطرت پرداخته شده است واین فصل خود از چهاربخش شکل گرفته ،بخش اول به معانی ومفهوم فطرت بخش دوم به ملاک وتعریف وتقسیم امورفطری وبخش سوم به عوامل وموانع شکوفایی فطرت وبخش چهارم به تاریخچه فطرت پرداخته شده است.

    فصل سوم درمورد معنی ومفهوم باورومصادیق باورهای فطری می باشد که این فصل خودشامل سه بخش است:بخش نخست معنی ومفهوم باور وراههای رسیدن به آن وتوجیه باور. بخش دوم : باورهای دینی ونظریه فطرت در دیدگاه اسلام وبخش سوم: اشاره به مصادیق باورهای فطری دارد.

    درفصل چهارم: به باورهای فطری خداشناس وتوحید، معاد ونبوّت پرداخته شده است که این فصل خود شامل سه بخش است .بخش نخست :بررسی معنا ومفهوم ،نظرات وادلّه فلاسفه وحکمای اسلامی دراثبات باور فطری خداشناسی وتوحید.

    بخش دوم :باور فطری معاد از نظرمعنامفهوم ،جایگاه فطری وهمچنین بررسی اقوالی از فلاسفه ومتکلمین اسلامی .وبخش سوم:اشاره به باور فطری نبوت از نظرمعناومفهوم وجایگاه فطری وهمچنین نظرات فلاسفه ومتکلمین اسلامی دارد ودرپایان فهرست آیات قرآن کریم وفهرست منابع وچکیده انگلیسی رساله آمده  .

     

    انگیزه انتخاب موضوع

    بسیاری ازمردم عصرماشین وارتباطات از روشهای مذهبی واخلاقی فاصله گرفته اندکه شاید اثرات منفی حتی اثرات مطلق آن هنوز به طورجدّی بررسی نشده است یا حداقل درسطح مسائل جامعه شناسی روشن نشده است .از طرفی دیگربرهنگی اخلاقی که مایه تمام بدبختی های عصرکنونی هست واثرات آن امروزه به وضوح دیده می شود مثل جنگها وخونریزیهای موجود،تجاوزها واستعمارهاوتعدّی به حقوق دیگران مسئله ای است که نمی توان آنرا مخفی کردوتاکنون هم هیچ اقدام بین المللی صورت نگرفته است ،می- شود قاطعانه وواقع ببینانه گفت بسیاری از تحصیلکرده های امروزی تصویری سطحی ونارسا از خدا،معاد ونبوّت وبطورکلی از مذهب دارند که از حدود آداب ورسوم ساده وقدیمی فراتر نمی رود ومهمترین عاملش هم جدّی نگرفتن مسائل مربوط به دین است که اینها چنین برداشتی از خداوقیامت ونبوّت دارند. علاوه براینها چون پذیرش خدا، قیامت ونبوّت مستلزم قبول مذهب می باشد وبسیاری از مذاهب مانعی برسر بی بندو باریهای فردی واجتماعی که عنوان آزادی را روی آن می گذارند محسوب می شوند مخصوصاً درعصری که وسایل کامجویی هم برای افراد فراهم است لذا می خواهندخود را ازمذهب وباروهای فطری درون نگاه دارند وفراتر از اینها مداخله های سیاسی دولتهای استعمارگرنیز برای مطرود ماندن بحثهای جدی درزمینه مذهب مخفی نیست.بااین وجودبازهم شکستهای پی درپی این طرح برای اصلاح جامعه انسانی کم کم این فکررابوجودآورده که شاید گمشده خود را بتوانند در مذهب و ایمان فطری  به خدا،نبوّت ومعاد بدست آورند ولازمه چنین چیزی ارائه صحیح عقاید وباروهای فطری واصول تعالیم پیامبران وضابطه تشخیص یک مذهب می باشد.هدف دراین تحقیق کمک به همین هدف مقدس یعنی عرضه کردن عقاید وباورهای فطری ومذهبی (که دررأس آنها اثبات خداشناسی ،نبوّت ومعاد می باشد .)درشکل صحیح بااصول منطقی وفطری روز می باشد .لذا دراین تحقیق کوشیده شده است دلائل اساسی خداشناسی ،معاد ونبوت را با توجه به نظرات فلاسفه ومتکلمین اسلامی ازطریق فطرت که برای همگان قانع کننده باشد تشریح کنیم .از طرفی با توجه به علاقمندی بنده حقیر به مطالعه وتحقیق فطرت وباورهای فطری براین شدم که معارف فطری را به شکلی صحیح واز نگاه فطرت بیان کنیم. وهمچنین یک ارتباط برقرار شود تا از این طریق راه درست ومذهب واقعی را پیدا می کنیم .دراین موقع برهر شیعه واجب است که ازاصول اعتقادی به هرنحو ممکن دفاع نماید، وحقیر هم می خواهم به حسب وظیفه شرعی مهمترین اصول اعتقادی را با دلایل فطری بررسی نمایم.

     

     

     

    قلمرو تحقیق:

    باتوجه به اهمیت موضوع تحقیق ،این مسئله که باور فطری چیست وچگونه باید آنرا مورد بررسی قراردادوبه اثبات از طریق فطرت رساند، از زاویه های مختلف مورد بررسی قرارداده ایم واهمیّت بحث فطرت را دربه اثبات رساندن باورها معیّن نمودیم. ودراین زمینه به آیات قرآن کریم ونهج البلاغه وکلام معصومین«ع» بهره جسته ایم، وهمچنین نظرات فلاسفه ومتکلمین ودانشمندان وعرفای اسلامی را به طور مختصرومفید بیان نموده ایم.

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    روش تحقیق:

    پس ازاینکه موضوع رساله به تصویب رسید، بااستفاده از راهنمائی های استادان گرانقدر چارچوب موضوع روشن شد. ودراین رابطه کتابهایی که مرتبط با فطرت بود مورد مطالعه وبررسی قرارگرفت، ولی چون به دلیل عدم آشنایی با منابع برای سهولت درکار ابتدا به مطالعه وبررسی پایان نامه ها وکتابهایی که به موضوع رساله مربوط می شد یادرمورد فطرت بیان شده بود پرداختیم .باید گفت که هرتحقیق وپژوهشی نیازمند استفاده از روشی می باشد. زیرا بدون داشتن هدف وشیوه درست رسیدن به نقطه مطلوب دشواراست وبا مشکلاتی روبرو خواهد شد .درتدوین ونگارش رساله به روش کتابخانه ای واسنادی عمل شده وبا مراجعه به آثار هریک از فیلسوفان ومتکلمین ونظرت آنها وکتابهایی که درباره موضوعات رساله نگاشته شده مورد بررسی وتحقیق قرار گرفت ودرفیش های جداگانه گردآوری وطبقه بندی شد وپس ازجمع آوری درحد نیاز به نگارش درآمد،درهمین راستا درجستجوی منابع ،به کتابخانه های متعددی مراجعه وازراهنمائی های بعضی از مدرّسین مراکز آموزش عالی نیز استفاده نموده ایم. کتابخانه هایی که به آنها مراجعه گردیده،ازاین قراراست: کتابخانه دانشکده علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی سبزوار،کتابخانه دانشگاه تربیّت معلّم سبزوار،کتابخانه الغدیر شهرستان نیشابور،کتابخانه مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی نیشابور،کتابخانه بزرگ آستان قدس رضوی وتالار محققان وبنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی.

    همچنین به منظور بهره بردن از جدیدترین اطلاعات درنگارش این پایان نامه از مقاله های اینترنتی وسی دی های فلسفی وکلامی از جمله نورالحکمه استفاده شده است . امیدآنکه مورد قبول ارباب نظر واقع گردد .

                                                                                                                                                    

     

     

     

     

     

     

     

    [1] -سوره روم ،آیه 30.

    [2] - علی اکبر،رشاد،دانشنامه امام«ع» ،ج2،ص384.

    [3]-  محمد حسین طباطبایی،قرآن دراسلام ،ص15.

    [4] - محمد جواد، صاحبی ، جهانی شدن و دین،صص 287-  284 .

    فهرست منابع ومآخذ: 

    قرآن کریم .

    آمدی،عبدالواحد بن محمد،غررالحکم،ج2،تهران،مفید،1362 .

    ابن سینا ،حسین ،الاشارات والتنبیهات ،باشرح خواجه نصیر طوسی ،3ج،چاپ2،ج1،دفتر نشرکتاب،1403ه ق.

    ----------،الهیات شفاء،قم،حوزه علمیه قم، دفتر تبلیغات اسلامی مرکز انتشارات ،1379.

    ---------،نجاة،تحقیق دکتر عبدالرحمن عمیره،انتشارات دارالجمیل،1412 ه ق.

    ابن خلدون ،کلیّات عقاید ،تهران ،قلم ،1357.

    ابن منظور ،لسان العرب ،بیروت،دارالاحیاء التراث العربی،18 جلد، 1408 ه ق.

    امام علی «ع»،نهج البلاغه ،ترجمه محمد دشتی ،چاپ پنجم ،قم،مؤسسه فرهنگی تحقیقاتی امیر المومنین«ع»،1381.

    امام خمینی ،روح الله،چهل حدیث،تهران،مؤسسه تنظیم ونشرآثار امام خمینی،1378.

    برنجکار،رضا ،معرفت فطری خدا،تهران ،مؤسسه نبأ،چ1 ،1374.

    پور داوود،ابراهیم ،فرهنگ ایران وباستان «بخش نخست»،تهران،انتشارات انجمن ایران شناسی، 1326.

    -----------،یادداشت های گاتاها«سروده های زرتشت»،تهران،دانشگاه تهران،1354.

    ----------،یشت ها،ج2،تهران،دانشگاه تهران،1356.

    پیترسون،مایکل تاد،عقل واعتقاد دینی،ترجمه احمد نراقی،تهران ،طرح نو،1376.

    تفتازانی،مسعودبن عمر،شرح المقاصد،6 جلد،تحقیق دکتر عبدالرحمن عمیره،بیروت،عالم الکتب،ج4، 1409ه ق.

    جوادی آملی،عبدالله،تبیین براهین اثبات خدا،قم ،مرکزنشراسراء،بی تا.

    -------------، فطرت درقرآن ،قم،نشراسراء،1378.

    -------------،مبدأ ومعاد،تهران،الزهراء،1363.

    حداد عادل ،غلامعلی،مقدمه صدگفتار،تهران،مرکزنشردانشگاهی،1367.

    حلّی جمال الدین،کشف المرا فی شرح تجرید الاعتقاد،قم،مکتبه المصطفوی،1377 ه ق.

    حلّی،حسین بن یوسف،کشف المراد،قم،دارالفکر،1370.

    خرمشاهی ،بهاءالدین،خدادرفلسفه «ترجمه مقالاتی از دائره المعارف پل ادوارد»،چ2،تهران، مؤسسه مطالعات وتحقیقات فرهنگی،1371.

    خندان،علی اصغر،ادراکات فطری درآثار شهید مطهری ،ابن سینا،دکارت، وچامسکی،قم،سروش مهر، 1383 .

    راغب اصفهانی،حسین بن محمد،المفردات فی غریب القرآن،بیروت،دارالمعرفه.

    ربانی گلپایگانی،علی،فطرت ودین،تهران،مؤسسه فرهنگی دانش واندیشه معاصر،1380.

    رشاد ،علی اکبر ،دانشنامه امام علی«ع»،ج3-2-1،تهران،پژوهشگاه فرهنگ واندیشه اسلامی،1380.

    رفائی،سیدرضا،اصول اعتقادات1:طریق معرفت واصول دین،مشهد،مؤسسه بیان هدایت نور،چ1، 1382.

    سبحانی،جعفر،الهیات ومعارف اسلامی،قم،مؤسسه امام صادق«ع»،1372.

    ---------،راه خداشناسی،تهران،انتشارات کتابخانه صدر،1353.

    ---------،رسالت جهانی پیامبران،تهران،کتابخانه صدر،1351.

    ---------،منشور جاوید«تفسیرموضوعی قرآن»،ج2،قم،توحید،1360.

    سرابی خراسانی ،سیّد مصطفی،هفتادگفتار درتوحید ونبوّت وامامت وخداشناسی ومعادشناسی،بی جا،طبع کتاب،1377.

    سیعد شیخ،محمد،مطالعه تطبیقی درفلسفه اسلامی،ترجمه سیدمصطفی محقق داماد،تهران،خوارزمی،1369.

    سعیدی مهر،محمد،«1342»،آموزش کلام اسلامی«2»،راهنماشناسی معاد شناسی،قم،کتاب حله،1381.

    سلیمانی امیری،عسکری،نقدبرهان ناپذیری وجود خدا،ج1،قم،بوستان کتاب،1380.

    سیاسی،علی اکبر،علم النفس،تهران،بی نا،1317.

    سیدهاشمی،محمداسماعیل،خداگرایی وخداشناسی فطری« ازدیدگاه قرآن حدیث ،کلام،فلسفه وعرفان»،تهران،انتشارات دانشگاه شهید بهشتی،1380.

     سهروردی،شهاب الدین یحیی،مجموعه مصنفات،ج1و3،مصحح:کوربن ،هانری،نصر،حسین، تهران،انجمن فلسفه ایران،1355.

    شاه آبادی،محمدعلی،الانسان والفطره«به خط کاظم خوانساری»چاپ سنگی،قم،کتابخانه آیة الله مرعشی،بی تا.

    -------------،رشحات البحار،تهران،نهضت زنان مسلمان،1360.

    شرتونی،سعید،اَقرب الموارد فی صح العربیه والشوارد،تهران،دارالاسوة،1374.

    شریعتی سبزواری،محمدباقر،معاد درنگاه عقل ودین،قم،دفترتبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم،مرکزانتشارات،1380.

    شریعتی مزینانی،محمدتقی،وحی ونبوّت درپرتوقرآن،مشهد،بورس کتاب،کتابفروشی امیرکبیر، 1349.

    شفیعی،سیدمحمد،پژوهشی پیرامون فطرت مذهبی درانسان،قم،دفتر انتشارات اسلامی،1376.

    شیرازی،محمدبن ابراهیم،الشواهد الربوبیه،قم،حکمت ،1383.

    -----------حکمت متعالیه فی الأسفار الاربعه،9ج، قم مکتبه المصطفوی،ج1،1389، ه ق.

    ----------،شرح اصول کافی ،افست ازروی چاپ سنگی،تهران،مکتبه المحمودی،1391 ه ق.

    ----------،مبدأ ومعاد،چاپ اول ،قم مکتبه المصطفوی.

    شیروانی،علی،سرشت انسان پژوهشی درخداشناسی فطری،قم،معاونت اموراساتید ودروس معارف اسلامی،1376.

    صاحبی،محمدجواد،جهانی شدن ودین ،تهران،نشراحیاگران ،چاپ اول،1382.

    صدر،سید محمدباقر،فلسفتنا،بیروت،دارالتعارف للمطبوعات،1401 ه ق.

    صفائی ،احمد،نبوّت عامّه،تهران،بی نا،چ1، 1352.

    طباطبائی،سیدمحمدحسین،اصول فلسفه وروش رئالیسیم،5ج،قم،شرح شهیدمطهری،دفترانتشارات اسلامی، بی تا.

    ---------------،المیزان فی تفسیر القرآن،20ج،چ2،بیروت، مؤسسه اعلمی،1390 ه ق.

    --------------،انسان ازآغاز تاانجام،تهران،الزهراء،1369.

    --------------،نهایة الحکمه ،قم ،دارالتبلیغ اسلامی،بی تا.

    طبرسی ،فضل بن حسن،مجمع البیان فی تفسیرالقرآن،10 ج،قم،ج7،منشورات مکتبة آیت الله مرعشی،1403ه ق.

    طریحی،شیخ فخرالدین،مجمع البحرین،6جلد،چ2،قم،ج3،مکتبه المرتضوی،1362.

    عروسی حویزی،عبد علی بن جمعه ،نورالثقلین،تصحیح سیدهاشم رسولی محلاتی،دارالکتب العلمیه ،قم ،1383 ه ق.

    غرویان ،محسن،سیری در ادلّه اثبات وجودخدا،قم،دفتر تبلیغات اسلامی قم،1372.

    فاضل میبدی ،محمدتقی،رساله دین شناخت ،تهران،نشرسرابی،1385.

    فخررازی،فخرالدین محمدرازی،البراهین،باتصحیح سیدمحمدباقر سبزواری،ج1،تهران دانشگاه تهران،1341.

    --------------------،التفسیرالکبیر،25ج،بیروت ،دارالکتاب العلمیة، بی تا.

    -------------------،المباحث المشرقیةفی علم الالهیّات والطبیعّیات،ج1،بیروت،دارالکتاب العربی،1410 ه ق.

    فروغی ،محمد علی،سیرحکمت در اروپا، تهران،زوّار،ج2،1344.

    فقیهی ،سیّداحمد،سلسله دروس اندیشه های بنیادین اسلامی ،خداشناسی ،انتشارات مؤسسه آموزشی وپژوهشی امام خمینی«ره»،قم ،چاپ صدف،1383.

    فیض کاشانی،ملامحسن،حقّ الیقین،ج2،تهران،حکمت.

    ---------------،علم الیقین ،ج1،ترجمه حسین استادولی،تهران ،انتشارات حکمت،چاپ اول،1379.

    فهری ،سید ابوالحسن ،فرهنگ فارسی – عربی – المحیط،تهران،نشریادواره کتاب1380.

    قرائتی ،محسن،معاد،قم،مؤسسه در راه حق وانتشارات جامعه مدرسین حوزه علمیه قم،1363.

    ---------،نبوّت ،مشهد کانون تربیت ومعارف اسلامی ، بی تا.

    قطب ،سید ،فی ضلال قرآن،ج3،ترجمه محسن ناصر،تهران،شرکت نشر فرهنگ قرآن ،1360.

    کاردان ،علی محمد،فلسفه تعلیم وتربیت،ج2،تهران،پژوهشکده تعلیم وتربیت ،وزارت آموزش وپرورش ،1380.

    کلینی،محمدبن یعقوب ،الاصول الکافی،باشرح وترجمه محمدباقرکمرئی، 4 ج، چ2،تهران،ج1،المکتبه الاسلامیه،1392ه ق .

    گندم آبادی،محبوبه،اخلاق  ومعنویت فطری،مشهد،نشر ایوار،1384.

    لابوم،ژول،ایدئولوژی وفرهنگ اسلامی،تهران،انتشارات میثم،1356.

    لاهیجی،ملاعبدالرزاق،سرمایه ایمان دراصول اعتقادات ،تهران الزهراء،1362.

    مبینی شورکی،محمدعلی،عقلانیّت باوردینی ازدیدگاه آلوین پلنتینگاه،قم،مؤسسه آموزشی وپژوهشی امام خمینی«ره»،1382.

    مجلسی،محمدباقر،بحارالانوار،110جلد،چ3،بیروت،مؤسسه دارلاحیاءالتراث،1412 ه ق.

    مصباح یزدی،محمدتقی،راهنماشناسی،قم،دارالعلم، بی تا.

    ---------------،معارف قرآن ،مؤسّسه در راه حق،1368.

    مطهری،مرتضی،اصول فلسفه وروش رئالیسم،ج2،تهران،جامعه مدرسین حوزه علمیه قم،1359.

    ---------،اصول فلسفه وروش رئالیسیم،ج5،قم صدرا، بی تا.

    ---------،امدادهای غیبی درزندگی بشر،چاپ5،تهران،صدرا،1375.

    ---------،انسان وایمان ،قم ،صدرا، بی تا.

    ---------،جامعه وتاریخ،قم،صدرا،1357.

    ---------،خاتمیّت،تهران،صدرا،1366.

    ---------،فطرت،تهران،صدرا،1369.

    ---------،مجموعه آثار،ج3و4،تهران،صدرا،1368.

    ---------،نبوّت،تهران ،صدرا،1373.

    ---------،نقدی برمارکسیسم،تهران،صدرا،1362.

    مظفّر،محمدرضا،المنطق،ترجمه علی شیروانی،قم،دارالعلم،1372.

    معین ،دکترمحمد،فرهنگ فارسی،ج1،تهران ،نشر سرایش،1380.

    مکارم شیرازی،ناصر،پیام قرآن«تفسیرنمونه موضوعی»،ج5،قم مطبوعاتی هدف،1369.

    -----------،معاد وجهان پس ازمرگ،قم،انتشارات مطبوعاتی هدف،بی تا.

    موسوی اصفهانی،سیدجعفر،معارف راستین،مشهد،انتشارات رستاخیز اندیشه،چاپ اول،1385.

    مهریزی،عزیزالله،خداشناسی فطری،چاپ اول،قم،کانون اندیشه جوان،1377.

    میرحسینی اشکوری،سیدجلال ،دلائل خداشناسی،قم،نشر روح، چاپ اول،1376.

    نظرنژاد،نرگس،آیا ایمان به خدا عقلانی است،تهران،دانشگاه الزهراء،1382.

    100 - نفیسی ،دکترعلی اکبر،فرهنگ نفیسی،ج1،تهران ،نشرخیّام،1318.

  • فهرست و منابع پایان نامه باورهای فطری از دیدگاه فلاسفه و متکلمین اسلامی


    فهرست مطالب
    عنوان صفحه
    فصل اول : کلیات
    - بیان مسئله..............................................................................................................................
    - انگیزه انتخاب موضوع ..........................................................................................................
    - قلمروتحقیق..........................................................................................................................
    - روش تحقیق.........................................................................................................................
    - پیشینه تحقیق........................................................................................................................
    فصل دوم:بررسی وتحقیق پیرامون معانی ومفهوم ،ملاک ،عوامل وموانع وتاریخچه فطرت
    بخش اول : معانی فطرت ..................................................................................................................
    2-1-1-فطرت درلغت.....................................................................................................................
    2-1-2-مقایسه واژه های طبیعت ،غریزه،فطرت.................................................................................
    2-1-2-1-طبیعت...........................................................................................................................
    2-1-2-2-غریزه............................................................................................................................
    2-1-2-3-فطرت..........................................................................................................................
    2-1-3-تفاوتها..............................................................................................................................
    2-1-4- فطرت دراصطلاحات منطق وفلسفه..................................................................................
    2-1-5- نتیجه گیری.....................................................................................................................
    2-1-6- مفهوم فطرت درقرآن.......................................................................................................
    2-1-7-مفهوم فطرت در روایات...................................................................................................
    2-1-8- مفهوم فطرت درفلسفه اسلامی.........................................................................................
    بخش دوم:ملاک ،تعریف وتقسیم امور فطری..............................................................................
    2-2-1- تشخیص امورفطری ازامور غیرفطری.............................................................................
    2-2-2-تعریف وویژگیهای امور فطری......................................................................................
    2-2-2-1-تعریف امورفطری.....................................................................................................
    2-2-2-2-ویژگیهای امور فطری...............................................................................................
    2-2-3-اثبات فطریات درانسان.................................................................................................
    2-2-4-تقسیم امور فطری...................................................................................................................
    2-2-4-1-بینش های فطری...............................................................................................................
    2-2-4-2-گرایشهای فطری..............................................................................................................
    بخش سوم:عوامل وموانع شکوفایی فطرت ..........................................................................................
    2-3-1-عوامل شکوفایی فطرت..........................................................................................................
    2-3-1-1-آموزه های الهی بوسیله انبیاء..............................................................................................
    2-3-1-2-تزکیه نفس وریاضت وتقوا................................................................................................
    2-3-2-موانع شکوفایی فطرت..........................................................................................................
    2-3-2-1-غفلت.............................................................................................................................
    2-3-2-2-وسوسه های شیطانی......................................................................................................
    2-3-2-3-عقل متعارف.................................................................................................................
    2-3-2-4-دنیاگرایی......................................................................................................................
    2-3-2-5-خطا درتطبیق.................................................................................................................
    بخش چهارم :تاریخچه ...................................................................................................................
    2-4-1- فطرت وادیان ...................................................................................................................
    2-4-2-فطرت درمیان فلاسفه قبل وبعد یونان باستان........................................................................
    2-4-2-1- فطرت درکلام سقراط وافلاطون...................................................................................
    2-4-2-2-نظریه افلاطون...............................................................................................................
    2-4-2-3-تفاوت فطرت ونظریه استذکاری افلاطون......................................................................
    2-4-2-4-افلاطون ومعرفت فطری................................................................................................
    2-4-3-مفهوم ،نظریه وبرهان فطرت ازنظرفلاسفه ومتکلمین اسلامی...............................................
    2-4-3-1-مفهوم واصطلاح فطرت ازنظرابن سینا............................................................................
    2-4-3-2-مفهوم فطرت مذهبی از نظرصدرالمتألهین......................................................................
    2-4-3-3-مفهوم فطرت درنظر فیلسوف اسلامی ملاهادی سبزواری..............................................
    2-4-3-4-مفهوم فطرت ازنظرعلّامه طباطبایی..............................................................................
    2-4-3-5-مفهوم وبرهان فطرت ازنظر حکیم شاه آبادی...............................................................
    2-4-3-5-1-مفهوم فطرت.........................................................................................................
    2-4-3-5-2-تقریرهای مرحوم شاه آبادی درمورد برهان فطرت.................................................
    2-4-3-5-2-1- فطرت افتقار...................................................................................................
    2-4-3-5-2-2- فطرت خضوع.......................................................................................................
    2-4-3-5-2-3 -فطرت امید...........................................................................................................
    2-4-3-5-2-4- برهان فطرت حب کمال.......................................................................................
    2-4-3-6- فطرت مذهبی وبرهان فطرت از نظر امام خمینی ............................................................
    2-4-3-6-1- فطرت مذهبی..........................................................................................................
    2-4-3-6-2- برهان فطرت.............................................................................................................
    2-4-3-7- مفهوم، نظریه و برهان فطرت از نظر شهید مطهری..........................................................
    2-4-3-7-1- مفهوم فطرت مذهبی................................................................................................
    2-4-3-7-2- نظریه فطرت.............................................................................................................
    2-4-3-7-2-1- شهید مطهری،نظام فکری وخاستگاه نظریه فطرت..................................................
    2-4-3-7-2-2-اهمیت فطرت ونظریه فطرت درنظر شهید مطهر ی..................................................
    2-4-3-7-2-3-تعریف وتبیین فطرت از نظر شهید مطهری..............................................................
    2-4-3-7-2-4- لوازم وتوابع نظریه فطرت......................................................................................
    2-4-3-7-2-5- بی مهری به فطرت ونظریه فطرت..........................................................................
    2-4-3-7-3- برهان فطرت درنظر شهید مطهری..............................................................................
    2-4-3-8- مفهوم و برهان فطرت دربیان فیلسوف معاصر جوادی آملی.............................................
    2-4-3-8-1- مفهوم فطرت.............................................................................................................
    2-4-3-8-2- برهان فطرت..............................................................................................................
    2-4-3-9- برهان فطرت در نظراستاد مصباح یزدی...........................................................................
    2-4-3-10- مفهوم فطرت مذهبی درنظر حکیم فیض کاشانی............................................................
    فصل سوم :معنی ومفهوم باورومصادیق باورهای فطری
    بخش اول :معنی ومفهوم باور،راههای رسیدن به آن وتوجیه باور..........................................................
    3-1-1-باور درلغت...........................................................................................................................
    3-1-2-مفهوم باور...........................................................................................................................
    3-1-3-راههای رسیدن به باور..........................................................................................................
    3-1-4-توجیه باور............................................................................................................................
    بخش دوم :باورهای دینی ونظریه فطرت دردیدگاه اسلام...................................................................
    3-2-1-معرفت شناسی دینی.............................................................................................................
    3-2-2-تبیین باورهای دینی..............................................................................................................
    3-2-3-پایه بودن باورهای دینی ومنشاء آنها.......................................................................................
    3-2-4- نظریه فطرت در دیدگاه اسلام................................................................................................
    3-2-5- باورهای فطری ازنظر منطق دانان مسلمان...............................................................................
    3-2-6- نتیجه گیری...........................................................................................................................
    بخش سوم:مصادیق باورهای فطری.......................................................................................................
    3-3-1- تشخیص احکام وباورهای فطری.............................................................................................
    3-3-2-اشاره اجمالی به احکام فطریات................................................................................................
    3-3-3-فطری بودن اصل وجود مبدا متعال.............................................................................................
    3-3-4-فطری بودن اصل وجود معادورستاخیز.......................................................................................
    3-3-5-فطری بودن اصل نبوّت ورُسل...................................................................................................
    فصل چهارم :باورهای فطری«خداشناسی وتوحید،معاد ونبوت»
    بخش اول:بررسی معنا ومفهوم، نظرات وادلّه فلاسفه وحکمای اسلامی در اثبات خداشناسی فطری
    4-1-1- اهمیت وانگیزه خداشناسی فطری...........................................................................................
    4-1-2-فطرت خداشناسی ومعانی واصطلاحات آن............................................................................
    4-1-2-1- فطرت وخداجویی...........................................................................................................
    4-1-2-2- فطرت وخداشناسی...........................................................................................................
    4-1-2-3- فطرت وخداپرستی...........................................................................................................
    4-1-3- تاریخچه بحث «فطرت خداشناسی»........................................................................................
    4-1-4- سخنان دانشمندان ،فلاسفه ومتکلمان غربی درباره گرایش به خدا............................................
    4-1-5- گرایش فطری به خدا از نظر دانشمندان وفلاسفه اسلامی..........................................................
    4-1-6-گرایش فطری به خدا درکلام وحی ........................................................................................
    4-1-6-1-آیاتی که بصورت صریح درمورد فطرت خداگرایی می باشند...............................................
    4-1-6-2-آیاتی که بصورت غیرمستقیم دلالت برفطرت خداگرایی دارند.............................................
    4-1-7- دیدگاههای مختلف درباره مفهوم خداشناسی فطری..................................................................
    4-1-7-1 -دیدگاه متکلمان وفلاسفه مسلمان.........................................................................................
    4-1-7-2- دیدگاه عرفا درباره مفهوم خداشناسی فطری........................................................................
    4-1-7-3- نتیجه بحث.........................................................................................................................
    4-1-8-توحید فطری............................................................................................................................
    4-1-8-1- خداشناسی وتوحید............................................................................................................
    4-1-8-2-نقش فطرت درتوحید وخداشناسی................................................................................
    4-1-8-3-معرفت فطری«تعریف خدا»...........................................................................................
    4-1-9- امکان شناخت خدا وخداشناسی فطری..............................................................................
    4-1-9-1- مروری برراههای خداشناسی.........................................................................................
    4-1-9-2- امکان شناخت خدااز طریق عقل....................................................................................
    4-1-9-3- نظر حکمای اسلامی.......................................................................................................
    4-1-9-4- دیدگاه قرآن راجع به شناخت خدا..................................................................................
    4-1-10- دلایل خداشناسی از نظر تعداد..........................................................................................
    4-1-10-1- دسته بندی دلایل اثبات وجود خدا...............................................................................
    4-1-11- بررسی ادله اثبات خدااز طریق امور فطری.........................................................................
    4-1-11-1-اثبات خدا از راه شوق وعشق فطری به وجود مطلق.........................................................
    4-1-11-2-اثبات خدا از طریق امید فطری به او درحوادث خطرناک................................................
    4-1-11-3-اثبات فطری بودن شناخت خدا از راه عمومیت اعتقاد به خدا درهمه ملتها «اجماع عام».......
    4-1-11-4- اثبات خدا از طریق مکاشافات وتجربه های دینی.............................................................
    4-1-11-5- نتیجه گیری بحث...........................................................................................................
    بخش دوم :باورفطری معاد..................................................................................................................
    4-2-1- معناومفهوم وآثاراعتقاد به معاد درحیات انسان.....................................................................
    4-2-1-1- معنای لغوی و اصطلاحی معاد........................................................................................
    4-2-1-2- واژه معاد درقرآن وروایات..............................................................................................
    4-2-1-3- معنای عام وخاص معاد...................................................................................................
    4-2-1-4- ارتباط معاد شناسی وانسان شناسی...................................................................................
    4-2-1-5- نقش معادباوری درحیات انسان .....................................................................................
    4-2-1-6- هدف از معاد شناسی.....................................................................................................
    4-2-1-7-آثار اعتقاد به معاد..........................................................................................................
    4-2-2- جایگاه فطری معاد............................................................................................................
    4-2-2-1- جایگاه معاد.................................................................................................................
    4-2-2-2- ریشه های معاد دراعماق فطرت...................................................................................
    4-2-2-2-1- پیمودن بی راهه ها..................................................................................................
    4-2-2-2-2- انحراف از فطرت وسرگردانی دربیراهه ها..............................................................
    4-2-2-2-3- خرافات مضحک واسف انگیز............................................................................
    4-2-2-3- معاد درتجلیگاه فطرت............................................................................................
    4-2-2-3-1- فطرت نخستین رهنمودن راه...............................................................................
    4-2-2-3-2- به بقاء........................................................................................................
    4-2-2-3-3- رستاخیز درمیان اقوام پیشین................................................................................
    4-2-2-3-4- رستاخیز کوچک وبزرگ...................................................................................
    4-2-3- بررسی براهین وادلّه اثبات باور فطری معاد...................................................................
    4-2-3-1- دلایل امکان باور فطری معاد..................................................................................
    4-2-3-2- دلائل وقوع باور فطری معاد...................................................................................
    4-2-3-2-1- برهان فطرت دراثبات باور فطری معاد................................................................
    4-2-3-3- بیان اقوالی ازفلاسفه ومتکلمین اسلامی دراثبات باور فطری معاد...............................
    4-2-3-4- نتیجه گیری...........................................................................................................
    بخش سوم : باور فطری نبوّت...................................................................................................
    4-3-1- معانی نبوّت...............................................................................................................
    4-3-1-1- معنای لغوی نبوّت.................................................................................................
    4-3-1-2- حقیقت نبوّت.......................................................................................................
    4-3-1-3- نبوّت از نظر قرآن وروایات..................................................................................
    4-3-1-4- انواع نبوّت...........................................................................................................
    4-3-1-4-1- اثبات نبوّت عامّه از نظر فلاسفه وحکما.............................................................
    4-3-1-4-2- نبوّت خاصّه.....................................................................................................
    4-3-2- نبوّت وفطرت..........................................................................................................
    4-3-2-1- نبوّت مکمل فطرت.............................................................................................
    4-3-2-2- هماهنگی فطرت وشریعت..................................................................................
    4-3-2-3- فطرت رمز جامعیت وجاودانگی شریعت.............................................................
    4-3-3- فلسفه بعثت نبوّت...................................................................................................
    4-3-3-1- نمایاندن راه رستگاری........................................................................................
    4-3-3-2- غفلت زدایی وبیدارگری....................................................................................
    4-3-3-2-1- بازخواست پیمان فطری.................................................................................
    4-3-3-2-2- یادآوری نعمتهای الهی.................................................................................
    4-3-3-2-3- هموارساختن راه تفکر....................................................................................
    4-3-3-3-پشتیبانی از فضائل اخلاقی....................................................................................
    4-3-3-4- برقراری عدالت اجتماعی....................................................................................
    4-3-4- لزوم نبوّت ازنظررهبری فطری.................................................................................
    4-3-4-1- نیاز امور فطری به رهبری.....................................................................................
    4-3-4-2-لزوم نبوّت ازنظروضع قوانین..................................................................................
    4-3-4-2-1- انسان خواهان زندگی دستجمعی است..............................................................
    4-3-4-2-2- انسان یک موجود مرزنشناس است..................................................................
    4-3-4-3- لزوم نبوّت فطری از نظر تعلیم وتربیّت..................................................................
    4-3-5- بیان اقوالی ازفلاسفه ومتکلمین اسلامی در اثبات باورفطری نبوت..............................
    4-3-5-1- ابوعلی سینا.........................................................................................................
    4-3-5-2- سهروردی..........................................................................................................
    4-3-5-3- ملاصدرا............................................................................................................
    4-3-5-4- دیدگاه متکلمان اسلامی....................................................................................
    4-3-6- نتیجه بحث............................................................................................................
    فهرست آیات.....................................................................................................................
    منابع ومآخذ.......................................................................................................................
    چکیده انگلیسی.................................................................................................................
     



تحقیق در مورد پایان نامه باورهای فطری از دیدگاه فلاسفه و متکلمین اسلامی, مقاله در مورد پایان نامه باورهای فطری از دیدگاه فلاسفه و متکلمین اسلامی, پروژه دانشجویی در مورد پایان نامه باورهای فطری از دیدگاه فلاسفه و متکلمین اسلامی, پروپوزال در مورد پایان نامه باورهای فطری از دیدگاه فلاسفه و متکلمین اسلامی, تز دکترا در مورد پایان نامه باورهای فطری از دیدگاه فلاسفه و متکلمین اسلامی, تحقیقات دانشجویی درباره پایان نامه باورهای فطری از دیدگاه فلاسفه و متکلمین اسلامی, مقالات دانشجویی درباره پایان نامه باورهای فطری از دیدگاه فلاسفه و متکلمین اسلامی, پروژه درباره پایان نامه باورهای فطری از دیدگاه فلاسفه و متکلمین اسلامی, گزارش سمینار در مورد پایان نامه باورهای فطری از دیدگاه فلاسفه و متکلمین اسلامی, پروژه دانشجویی در مورد پایان نامه باورهای فطری از دیدگاه فلاسفه و متکلمین اسلامی, تحقیق دانش آموزی در مورد پایان نامه باورهای فطری از دیدگاه فلاسفه و متکلمین اسلامی, مقاله دانش آموزی در مورد پایان نامه باورهای فطری از دیدگاه فلاسفه و متکلمین اسلامی, رساله دکترا در مورد پایان نامه باورهای فطری از دیدگاه فلاسفه و متکلمین اسلامی

ثبت سفارش
تعداد
عنوان محصول
بانک دانلود پایان نامه رسا تسیس